فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسبت میان دولت، جامعه و رسانه یکی از مهم‌ترین موضوعات مطالعات اجتماعی و سیاسی به شمار می‌آید. با گسترش روزافزون ارتباطات و فناوری‌‌های رسانه‌ای، نقش رسانه در عرصه سیاسی برجسته‌تر گشته است؛ به‌طوری‌که می‌توان گفت بسیاری از تصمیمات سیاسی در سطح ملی و جهانی، متأثر از رسانه‌ها گرفته می‌شود. رسانه‌ها با بازنمایی آنچه در واقعیت رخ می‌دهد به افکار ‌عمومی شکل می‌دهند و بر رفتار جامعه تأثیر می‌گذارند. یکی از رسانه‌‌های بسیار تأثیرگذار که با هر دو عرصۀ جامعه و سیاست پیوند دارد، سینما است. پژوهش حاضر در پی آن است تا در چارچوب نظریه تحلیل گفتمان، و با توجه به نظریات رسانه‌ای بازنمایی و جامعه‌شناسی سینما، نحوه بازنمایی «دولت» به عنوان اصلی‌ترین رکن نظام سیاسی را در رسانه مهم سینما نشان دهد. متأثر از سیاست‌گذاری‌های سینمایی دولتی و بازتاب دیدگاه فیلم‌سازان به عنوان بخشی از بدنه جامعه در فیلم‌ها، تصورات رایج درباره دولت و نسبت میان دولت و جامعه به‌خوبی روشن می‌شود. بر‌این‌مبنا، 34 فیلم سینمایی در طی سال‌های 1370 تا 1399 ه.ش که با مضمون سیاسی-اجتماعی تولید شده‌اند و موضوع اصلی آنها دولت است، مورد تحلیل قرارگرفته است. با استفاده از روش تحلیل گفتمان پدام، گفتمان‌های مستتر در فیلم‌های سینمایی در رابطه با دولت استخراج شده‌اند. نتایج حاصل از تحلیل گفتمان فیلم‌های مورد مطالعه نشان می‌دهد دولت در دهه‌های 1370، 1380 و 1390 ه.ش در فیلم‌های سینمایی سیاسی ایران، در قالب سه گفتمان اصلی «دولت شبه‌دموکراسی»، «دولت لیبرال دموکراسی» و «دولت دموکراسی ایدئولوژیک» بازنمایی شده است. همچنین گفتمان دولت شبه‌دموکراسی با بیشترین فراوانی، گفتمان غالب بازنمایی‌شده در طی سال‌های پس از جنگ تحمیلی می‌باشد.