الگوی ازدواجِ کارآمد زوجهای ساکن شهر مشهد
نویسندگان
1 دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران
3 دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 استاد مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران
doi
10.22034/fakh.2025.485744.1695چکیده
هدف پژوهش حاضر ارائهی مدل بومی ازدواجهای کارآمد براساس تجربهی زیستهی زوجهای موفق است. این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از رویکرد نظریهی زمینهای در سال1401 انجام شد. مشارکتکنندگان این پژوهش زوجهای ساکن مشهد بودند که ملاکهای ورود به مطالعه را نیز داشتند. این ملاکها عبارت بودند از: زن و شوهر هر دو ایرانی و ساکن مشهد باشند، حداقل 15 سال از ازدواجشان سپری شده باشد، تنها یک بار ازدواج کرده باشند، ازدواج خود را موفق توصیف کنند، در مقیاس رضایت زناشویی انریچ (1978) نمرهی بالا کسب نمایند و شرایط مصاحبهی حضوری را داشته باشند. در نهایت ۱۴ زوج (۲۸ نفر) با استفاده از نمونهگیری هدفمند تا رسیدن به اشباع دادهها انتخاب و در پژوهش شرکت کردند. این افراد با استفاده از مصاحبهی عمیق نیمهساختاریافته مورد بررسی قرارگرفتند. دادهها پس از جمعآوری و پیادهسازی، بهشیوهی سیستماتیک کدگذاری شد. تحلیل دادهها منجر به شناسایی ۲۲۵ کدباز، ۳۴ مؤلفهی فرعی و ۴ مؤلفهی اصلی شد که در قالب مدل پارادایمی با شرایط علّی (اصول و دستاوردهای رابطه)؛ شرایط زمینهای (ازدواج آگاهانه و ویژگیهای فردی)؛ شرایط مداخلهگر (خانوادهها، نگرشهای سالم، معنویت، فرزند، شبکه ارتباطی ـ حمایتی و وضعیت اقتصادی)؛ راهبردها (مهارتهای زناشویی)؛ پیامدها (خوشبختی، آرامش، مدیریت زندگی و والدگری مطلوب) ارائه و مقولهی مرکزی با عنوان «آنچه ازدواج را کارآمد ساخت» انتخاب شد. متخصصان میتوانند مدل بهدست آمده از این پژوهش را در مشاورههای پیش از ادواج بهکارگیرند و همچنین با بهرهگیری از یافتههای این پژوهش در افزایش پایداری و رضایتمندی زندگی زناشویی، به خانوادهها و جامعه کمک نمایند.