الگوی ازدواجِ کارآمد زوج‌های ساکن شهر مشهد

نویسندگان

1 دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. ایران

3 دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استاد مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران

doi
10.22034/fakh.2025.485744.1695
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارائه‌ی مدل بومی ازدواج­های کارآمد براساس تجربه‌ی زیسته‌ی زوج­های موفق است. این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از رویکرد نظریه‌ی زمینه­ای در سال1401 انجام شد. مشارکت‌کنندگان این پژوهش زوج‌های ساکن مشهد بودند که ملاک­های ورود به مطالعه را نیز داشتند. این ملاک­ها عبارت بودند از: زن و شوهر هر دو ایرانی و ساکن مشهد باشند، حداقل 15 سال از ازدواج­شان سپری شده باشد، تنها یک بار ازدواج کرده باشند، ازدواج خود را موفق توصیف کنند، در مقیاس رضایت زناشویی انریچ (1978) نمره‌ی بالا کسب نمایند و شرایط مصاحبه‌ی حضوری را داشته باشند. در نهایت ۱۴ زوج (۲۸ نفر) با استفاده از نمونه­گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع داده­ها انتخاب و در پژوهش شرکت کردند. این افراد با استفاده از مصاحبه‌ی عمیق نیمه­ساختاریافته مورد بررسی قرارگرفتند. داده­ها پس از جمع­آوری و پیاده­سازی، به­شیوه‌ی سیستماتیک کدگذاری شد. تحلیل داده­ها منجر به شناسایی ۲۲۵ کدباز، ۳۴ مؤلفه‌ی فرعی و ۴ مؤلفه‌ی اصلی شد که در قالب مدل پارادایمی با شرایط علّی (اصول و دستاوردهای رابطه)؛ شرایط زمینه­ای (ازدواج آگاهانه و ویژگی­های فردی)؛ شرایط مداخله­گر (خانواده­ها، نگرش‌های سالم، معنویت، فرزند، شبکه ارتباطی ـ حمایتی و وضعیت اقتصادی)؛ راهبردها (مهارت‌های زناشویی)؛ پیامدها (خوشبختی، آرامش، مدیریت زندگی و والدگری مطلوب) ارائه و مقوله‌ی مرکزی با عنوان «آنچه ازدواج را کارآمد ساخت» انتخاب شد. متخصصان می­توانند مدل به­دست آمده از این پژوهش را در مشاوره­های پیش از ادواج به­کارگیرند و همچنین با بهره­گیری از یافته­های این پژوهش در افزایش پایداری و رضایتمندی زندگی زناشویی، به خانواده­ها و جامعه کمک نمایند.