توسعه روابط بین‌الملل با تأکید بر کارکردهای فضای مجازی و جامعه شبکه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه علوم ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22034/rcc.2025.2058067.1208
چکیده

موضوع و هدف: فضای مجازی به عنوان یک عامل تحول‌ساز در روابط بین‌الملل، در دهه‌های اخیر نقشی کلیدی در توسعه تعاملات و همکاری‌های جهانی ایفا کرده است. این تحقیق با هدف بررسی کارکردهای فضای مجازی در توسعه پایدار روابط بین‌الملل و با توجه به مقتضیات جامعه شبکه‌ای، صورت گرفته است. روش: پژوهش حاضر از حیث روش، کیفی و از نظر هدف کاربردی است، که در یک فرایند پیمایشی استقرایی انجام شده و قلمرو موضوعی آن در حوزه کارکردها فضای مجازی در روابط بین‌الملل بود. روش پژوهش، با بهره‌گیری از روش داده‌بنیاد انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، متخصصین و صاحب‌نظران مرتبط با حوزه روابط بین‌الملل در شهر تهران بودند که جهت انتخاب نمونه‌ها با توجه به ماهیت روش داده بنیاد و پراکنده و ناشناس بودن جامعه آماری، از نمونه‌گیری هدفمند گلوله برفی با معیار اشباع نظری استفاده شد، که اشباع پس 23 مصاحبه حاصل گردید. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق گردآوری شده و سپس از طریق کدگذاری تحلیل شده‌اند. نتایج: نتایج نشان می‌دهد؛ فضای مجازی می‌تواند در تقویت دیپلماسی دیجیتال، کاهش انتشار اخبار جعلی، تسهیل حل بحران‌ها، توسعه همکاری‌های چندجانبه و افزایش شفافیت روابط بین‌الملل نقش داشته باشد. از سوی دیگر، عواملی همچون تفاوت‌های فرهنگی، تهدیدات سایبری و محدودیت‌های دسترسی به فناوری می‌توانند به عنوان موانع مداخله‌گر در استفاده بهینه از فضای مجازی عمل کنند.