فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله کُردها از ماندگارترین و چندبعدی‌ترین چالش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه به‌شمار می‌آید که تأثیر عمیقی بر سیاست‌های داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی راهبردهای سیاسی این دو کشور در قبال جمعیت کُرد خود در دوران معاصر انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از تحلیل محتوای اسناد و منابع معتبر برای بررسی کارآمدی بلندمدت سیاست‌های قومی در حفظ انسجام ملی، ثبات و کارآمدی حکمرانی استفاده شده است.یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیه به‌طور تاریخی سیاست همگون‌سازی فرهنگی را در پیش گرفته و در تلاش بوده است تا هویتی یکنواخت با محوریت قومیت تُرک ایجاد کند. این راهبرد با انکار نظام‌مند زبان، فرهنگ و امکان بیان سیاسی برای کُردها همراه بوده و منجر به تنش، درگیری مسلحانه و تعمیق شکاف‌های قومی در مناطق کردنشین شده است. حتی اصلاحات دوره‌ای نیز اغلب با سرکوب مجدد همراه بوده و مشروعیت خود را از دست داده‌اند.در مقابل، رویکرد ایران، اگرچه با محدودیت‌های اقتصادی و سیاسی همراه است، نسبتا فراگیرتر بوده است. هویت کُردی به‌طور رسمی انکار نشده و پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان کُردها و دیگر اقوام ایرانی در سیاست‌های فرهنگی ایران تا حدی به رسمیت شناخته شده است. این امر از شدت واگرایی قومی کاسته و مانع از بروز جدی گرایش‌های تجزیه‌طلبانه شده است.نتیجه‌گیری پژوهش تأکید دارد که سیاست‌های مبتنی بر شمول، مشارکت و به‌رسمیت‌شناختن فرهنگی، بیش از سیاست‌های طردگرایانه در حفظ ثبات و انسجام اجتماعی مؤثرند. نگاه به تنوع قومی به‌عنوان سرمایه اجتماعی، لازمه حکمرانی پایدار در جوامع چندقومیتی است.