پیشبینی هوش اجتماعی و ابعاد آن بر مبنای نوع و میزان استفاده از انواع رسانه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه ارتباطات و علوم اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/rcc.2025.2048313.1188چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف پیشبینی هوش اجتماعی و ابعاد آن بر مبنای نوع و میزان استفاده از انواع رسانه طراحی و اجرا شده است.روش پژوهش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی است و به روش کمی انجام شده است. تکنیک این پژوهش پیمایش و ابزار اندازهگیری، پرسشنامه (دو پرسشنامه هوش اجتماعی و مصرف رسانهای) است. جامعه آماری شامل تمامی جوانانی است که در شهر لنگرود به صورت حرفهای ورزش میکنند. نمونه آماری بر اساس مراجعه به جدول مورگان، 384 نفر انتخاب شد و پرسشنامهها با استفاده از شیوه نمونهگیری تصادفی ساده، در میان نمونه مورد نظر توزیع و پس از تکمیل، جمعآوری شد. از بین پرسشنامهها، 372 پرسشنامه، قابل بررسی بود.یافتهها: نتایج حاصل از تجزیهوتحلیل دادهها نشان داد که هوش اجتماعی بر اساس معادلات خطی به دست آمده، بر مبنای استفاده از رسانه قابل پیشبینی بوده، و اثر مطالعه کتاب، تماشای تلویزیون داخلی و تئاتر رفتن، بر هوش اجتماعی مثبت بوده؛ اما اثر مطالعه هفتگی روزنامه، گوش دادن به رادیو و سینما رفتن بر هوش اجتماعی «منفی» است. تحلیل این یافته ازآنجهت اهمیت دارد که مطالعه کتاب و تئاتر رفتن همواره از مصداقهای فرهنگی رشد فکری بوده و هوش اجتماعی جوانان ورزشکار مورد مطالعه در پژوهش حاضر، بر مبنای این نوع استفاده از رسانه، تأثیرات مثبتی میپذیرد. نتایج همچنین نشان داد که بُعد پردازش اطلاعات اجتماعی از هوش اجتماعی بر مبنای استفاده از رسانه قابل پیشبینی بوده، و اثر تئاتر رفتن در ماه، صرف زمان در اینترنت و فضای مجازی در شبانهروز بر بعد پردازش ِ هوش اجتماعی «مثبت» است، اما اثر میزان تماشای ماهواره در هفته بر پردازش اطلاعات اجتماعی «منفی» است. از سوی دیگر تماشای تلویزیون و گوش دادن به رادیو نیز بر بعد آگاهی اجتماعی از هوش اجتماعی، اثر منفی داشته است. نتایج نشان داد که بُعد مهارتهای اجتماعی از هوش اجتماعی نیز بر مبنای استفاده از رسانهها قابل پیشبینی بوده، و اثر تماشای ماهواره در طول هفته، مطالعه نشریه در هفته، میزان گوشدادن به موسیقی در شبانهروز، میزان گوش دادن به رادیو، سینما رفتن، بر بعد مهارتهای اجتماعی مثبت بوده، اما وقتگذرانی در فضای مجازی در شبانهروز، بر مهارتهای اجتماعی «منفی»میباشد.نتایج: نتایج نشان داد که وضعیت کلی هوش اجتماعی بر مبنای استفاده از رسانه قابل پیشبینی بوده و نقطه تلاقی استفاده از رسانهها و هوش اجتماعی، برقراری ارتباط توسط افراد است. از سوی دیگر طبق نتایج رابطه منفی میان استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی با هوش اجتماعی به دست آمده که میتواند برگرفته از اثرات مربوط به نوع و میزان استفاده از این شبکهها باشد. با توجه به نتایج پژوهش در زمینه اثرات منفی وقتگذرانی در فضای مجازی بر هوش اجتماعی، باید برای ارتقاء هوش اجتماعی با تقویت مهارت شنوندۀ فعال بودن، همدلی با دیگران، تقویت مهارتهای کار گروهی، ارتقاء مهارتهای ارتباطی بهویژه مهارتهای ارتباط غیرکلامی در دنیای حقیقی، در نظام آموزش عالی و همچنین از طریق رادیو، تلویزیون و بستر فضای مجازی تمهیدات لازم در نظر گرفته شود.