مطالعه تطبیقی شرط غیرعملکردی در حقوق مالکیت فکری؛ امکانسنجی ارائه معیار واحد
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22091/csiw.2024.10220.2483چکیده
حمایت از ابعاد عملکردی و جنبههای فنی محصولات تنها از طریق نظام حق اختراع میسر است. به همین جهت سایر شاخههای حقوق مالکیت فکری- حقوق علائم تجاری، حقوق طرحهای صنعتی و حقوق مالکیت ادبی و هنری (کپیرایت)- تنها ویژگیهای غیرعملکردی کالاها را پوشش میدهند. این ویژگی تمایزبخش تحت عنوان "شرط غیرعملکردی" توصیف میگردد. به نظر میرسد این خصیصه با هدف تفکیک دامنه حمایتی نظام حق اختراع از سایر شاخههای حقوق مالکیت فکری و ترویج رقابت کارآمد در بازار پیشبینی شده است. علیرغم اشتراک ظاهری هر سه نظام حمایتی در خصیصه غیرعملکردی، پرسش مهم این است که آیا مفهوم و معیار احراز شرط مزبور در هر سه نظام حمایتی یعنی حقوق علائم تجاری، طرحهای صنعتی و کپیرایت یکسان است؟ و آیا اساسا امکان ارائه معیار واحد برای احراز این شرط در هر سه نظام حمایتی وجود دارد؟ این مقاله، ضمن بررسی شرط غیرعملکردی در هر سه نظام حمایتی مزبور، سرانجام با بررسی تطبیقی موضوع در حقوق کشورهای متعدد نتیجه میگیرد که باتوجه به مبنای نظری این شرط در هر سه نظام حمایتی و باعنایت به ماهیت هریک از نظامهای مورد اشاره، شرط غیرعملکردی در حقوق علائم تجاری از دامنه گستردهتری برخوردار بوده و به همین دلیل ارائه معیاری واحد برای احراز آن در هر سه نظام حمایتی امکانپذیر نمیباشد. در انتها، با استناد به نتایج حاصل از بررسی موضوع در حقوق کشورهای مختلف، راهکارهای حقوقی متناسب با هر سه نظام حمایتی، حسب مورد وضع مقرره قانونی یا اعمال معیار مناسب جهت احراز شرط، در ایران ارائه میشود.