معرفی و تحلیل کتیبههای مسجد جامع قائن
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند. بیرجند. ایران
2 دانشیار گروه باستانشناسی و هنر، دانشگاه بیرجند. بیرجند. ایران
3 استاد مدعو گروه باستانشناسی. دانشگاه بیرجند. بیرجند. ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند. بیرجند. ایران
doi
10.22034/fakh.2024.468282.1676چکیده
مسجد جامع قاین یکی از مساجد مهم دوران تیموری در خراسان جنوبی است. این مسجد بهصورت دو ایوانی و با عناصر مختلف معماری از جمله ایوان، حیاط، پایاب، شبستان و محراب ساخته شده است و در مجاورت بازار اصلی شهر و حوزهی علمیه قرار دارد. بعضی از کارشناسان و پژوهشگران معتقدند که این مسجد -به سبک آذری- بر روی بقایای آتشکدهای مربوط به دورهی ساسانی ساخته شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با بررسی دادههای میدانی و مطالعات اسنادی بر آن است تا معماری مسجد را معرفی و کتیبههای به کار رفته در آن را تحلیل موضوعی و ادبی نماید. در این راستا در پی پاسخگویی به این سوالات است: 1- کتیبههای به کار رفته در مسجد جامع قاین چه بازهی زمانی را در بر میگیرد؟ 2- این کتیبهها در برگیرندهی چه موضوعاتی هستند؟ بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد که بازهی زمانی نصب کتیبههای به کار رفته در این مسجد، از دوران تیموری تا معاصر را در بر میگیرد. این کتیبهها موضوعات مختلفی در رابطه با وقف، مالیات، فرمان حکومتی، اشعار، احادیث و غیره است. بهطور کلی بیشتر این نقوش در عین دارا بودن معانی و نمادین خاص، متأثر از فرهنگ منطقه، اعتقادات و موقعیت زمانی و مکانی خود هستند.