بهینه‌سازی ارتفاع دودکش برای کاهش انتشار SO₂: مدل‌سازی پراکنش کمی و کیفی با استفاده از نرم‌افزار AERMOD

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دکتری گروه منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 کارشناسی ارشد گروه منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران ایران.

doi
10.22038/jreh.2025.26312
چکیده

زمینه و هدف: امروزه بسیاری از انسان‌ها در معرض آلودگی هوا قرار دارند و این پدیده، سلامت انسان‌ها را از جنبه‌های مختلفی تهدید می‌کند. حضور یک آلاینده با غلظت بیش از حد مجاز دریک محیط طبیعی را آلودگی هوا می‌گویند. هدف اصلی این مقاله بررسی میزان تاثیر ارتفاع دودکش بر غلظت آلاینده‌های خروجی از یک دودکش می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی-تحلیلی، از نرم‌افزار AERMOD برای مدل‌سازی پراکنش آلاینده SO₂ در چهار رویکرد ارتفاعی (63، 97، 103 و 110 متر) استفاده گردید. داده‌های مورد استفاده شامل مشخصات فنی دودکش (دبی، دما و سرعت خروج گاز)، داده‌های هواشناسی ساعتی از ایستگاه سینوپتیک شیراز در بازه زمانی 1400-1401 شمسی و مدل رقومی ارتفاع منطقه با دقت 90 متر بود. منطقه مورد مطالعه با شبکه‌بندی 300×300 متر و در شعاع 10 کیلومتری از دودکش مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد افزایش ارتفاع دودکش از 63 به 110 متر (افزایش 42 درصدی) موجب کاهش 32 درصدی غلظت SO₂ می‌شود. در ارتفاع 63 متر، غلظت یک‌ساعته SO₂ به 263 میکروگرم بر مترمکعب (فراتر از حد مجاز 196 میکروگرم بر مترمکعب) رسید، در حالی که در ارتفاع 110 متر، این مقدار به 178 میکروگرم بر مترمکعب کاهش یافت. حداقل ارتفاع مؤثر برای رعایت استانداردهای آلودگی هوا 103 متر تعیین شد.نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تغییر ارتفاع دودکش تاثیر بسیار زیادی در میزان و محل تاثیر آلاینده‌ها دارد و می‌توان تاثیر سایر ویژگی‌های فیزیکی دودکش را نیز در پژوهش‌های بعدی مورد بررسی قرار داد.