فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انسان‌‌های دارای معلولیت، ‌‌عمده‌ترین اقلیت جامعه بشری به حساب می‌‌آیند. اما علیرغم جایگاه اسلامی، ‌‌بین‌‌المللی و داخلیِ اصول بنیادین حقوق انسانی؛ نظیر حیثیت ذاتی انسان و برابری، ‌‌این گروه در استیفای حقوق خویش نسبت به سایرین، ‌‌با محرومیت مواجه بوده‌‌اند که ضرورت اقدامات مؤثر برای تضمین حقوق آنان، ‌‌بحث «تبعیض مثبت» را مطرح کرده است، ‌‌به نحوی که در اسناد بین‌‌المللی، ‌‌همانند موازین اسلامی و قوانین داخلی، ‌‌این عنصر به مثابه مبنایی حمایتی عمل می‌‌کند. پرسش اصلی نوشتار این است که تبعیض مثبت به عنوان مبنای حمایتی، ‌‌چه آثار و پیامدهایی در تضمین و حمایت از حقوق معلولان در نظام داخلی و بین‌‌المللی دارد؟ این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی منتج به این یافته است که تبعیض مثبت به دلیل برخورداری از جایگاه عقلانی و فطری، ‌‌مشروعیت بخش و عامل مهم شناسایی حقوق حمایتی برای افراد دارای معلولیت می‌‌باشد. اصلی‌ترین تأثیر حقوقی تبعیض مثبت، ‌‌به رسمیت شناختن این عنصر در قوانین داخلی و اسناد بین‌‌المللی می‌‌باشد تا معلولان از حقوق خود و مشارکت اجتماعی برابر با سایر شهروندان بهره‌مند گردند که در این راستا کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت مصوب 2006 و قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1397 مجلس شورای اسلامی، ‌‌به عنوان نماد تأثیرپذیری از تبعیض مثبت در حمایت از معلولین محسوب می‌‌شوند. البته شایان توجه است که اقدامات داخلی از جهت الزام، ‌‌از پشتوانه اجرایی قوی‌‌تری نسبت به عرصه بین‌‌المللی برخوردار است. با این همه باید اذعان کرد که در ادبیات حقوقی کشور ما در خصوص تبعیض مثبت برای افراد توان‌‌خواه نظریه‌پردازی جامعی صورت نگرفته است.