بازنمایی و ارائه الگوی "قهرمان" در سینمای دفاع مقدس« سینمای ابراهیم حاتمی‌کیا»

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ارتباطات اجتماعی گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره، تهران ، ایران

2 دکتری فرهنگ و ارتباطات، استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات، دانشگاه صدا‌و‌سیما، تهران، ایران

3 دانشیار گروه ارتباطات و مطالعات فرهنگی دانشکده رفاه، تهران، ایران.

doi
10.22034/rcc.2024.2027733.1127
چکیده

طی سال‌های اخیر وسایل ارتباط جمعی منجر به تحولات بسیاری در جوامع شده‌اند و سینما به عنوان یک ابزار رسانه‌ایِ دارایِ عنصر روایت، سهم قابل توجهی در ‌‌‌ایجاد این ‌‌‌تحولات داشته است که از جمله آن‌ها، می‌توان به مقوله‌ی قهرمان‌سازی و قهرمان‌پروری توسط سینماگران در جوامع گوناگون محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی اشاره کرد. در‌‌‌ پژوهش حاضر، تلاش شده مسیر قهرمان‌سازی در سینما با بهره‌مندی از نظریه قهرمان ووگلر ودیدگاه‌های بازنمایی استورات‌هال و سایر‌‌اندیشمندان معرفی شده و سپس با بررسی آثار سینمایی حاتمی‌کیا، قهرمان و قهرمان‌سازی، در سینمای دفاع مقدس بازنمایی شود. برای دستیابی به‌‌ این هدف، پس از تعیین جامعه آماری و نمونه معرف، با استفاده از روش تحلیل محتوا (دستورالعمل کدگذاری) و تعیین مقولات و زیرمقولات، اطلاعات مورد نیاز ثبت و در نهایت توصیف و تحلیل اطلاعات جمع‌آوری صورت گرفته است. نتایج پژوهش حاضر، حاکی از آن است که حاتمی‌کیا در آثارش، عمده مولفه‌های قهرمان‌سازی را لحاظ کرده است، اگر چه از برخی مراحل کلیدی نظیر «رد دعوت» اجتناب کرده است و در برخی مراحل نظیر «ملاقات با استاد» - که منجر به حضور کهن الگوی استاد در مسیر حرکت قهرمان‌ می‌شود - و «آزمون‌ها، متحدان و دشمنان» پرداخت ضعیف‌تری داشته است. حذف و پرداخت حداقلی در این مراحل منجر به کاهش قدرت و اثرگذاری درشخصیت‌هایی شده است که استعداد خلق قهرمان زمینی و دست‌یافتنی را برای جامعه داشته‌اند.