فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هیات شبه قضایی اجرای اسناد رسمی، یکی از مهم‌ترین هیات‌‌های بدوی در سازمان ثبت است. این هیات با ماهیت حقوقی دارای صلاحیت‌‌های متعددی برای رسیدگی تخصصی به دعاوی بوده و آن را در نظام حقوقی خویش، در کنار سایر مراجع قرار می‌‌دهد. این تحقیق بر پایه روشی که بیشتر پژوهش‌‌ها در پیش گرفته‌‌اند، از جهت شیوه توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است. این صلاحیت‌‌ها بواسطه ماهیت اقداماتش، اهمیت انکارناپذیری در تضمین حق‌‌های بنیادین اشخاص در آیین دادرسی این هیات دارد. از شاخصه‌‌های ارزیابی این صلاحیت‌‌ها، برپایی دادرسی منصفانه در این هیات می‌‌باشد. مقاله حاضر با درک چنین اهمیتی درصدد است تا از بررسی آیین‌‌نامه اجرای اسناد رسمی، ضمن برشمردن صلاحیت‌‌ها، آیین دادرسی هیات فوق را در پرتو دادرسی منصفانه بررسی نماید و به این پرسش پاسخ داده شود که رویکرد این هیات در آیین دادرسی خود نسبت به دادرسی منصفانه چیست؟ یافته‌‌های این پژوهش نشان می‌‌دهد: با توجه به صلاحیت‌‌های گسترده‌‌ای که این هیات به موجب آیین‌‌نامه اجرای اسناد دارد، پاره‌‌ای از موازین دادرسی منصفانه در آیین دادرسی، مانند اصل قانونمندی، مواعد زمانی، اعتراض پذیری و مستثنیات دین شناسایی شده است. با این حال، از موازین مهمی چون تناظر، استقلال در رای، داشتن وکیل و حق مطالعه پرونده سخنی به میان نیامده است. از این رو، می‌‌توان گفت که هیات شبه قضایی اجرای اسناد، شکل ناقصی از رعایت دادرسی منصفانه را در آیین دادرسی خود اعمال می‌‌نماید و کاستی‌‌های فوق علاوه بر ابهامات و ناسازگاری‌‌ها در این هیات، منجر به تضییع حقوق اشخاص می‌‌گردد.