رابطۀ مورفولوژی تپههای ماسهای با شاخصهای مورفومتری در شرق بابلسر، شمال ایران
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد رسوبشناسی و سنگهای رسوبی، دانشگاه بیرجند
2 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه بیرجند
3 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه گلستان
doi
10.22059/jphgr.2014.51426چکیده
تپههای پارابولیک یا سهمیشکل، یکی از مهمترین انواع تپههای ماسهای ساحلی در منطقه شرق بابلسر هستند. این تپهها را از دیدگاههای مختلفی مانند آبوهوا، محیط، ژئومورفولوژی و سایر موارد میتوان بررسی و طبقهبندی کرد. در پژوهش پیش رو، انواع تپههای ماسهای ساحلی بهکمک تصاویر ماهوارهای و بازدید صحرایی از منطقه، بر مبنای ژئومورفولوژی شناسایی و طبقهبندی شدند و پس از آن به تجزیه و تحلیل مؤلفههای مورفومتری اندازهگیریشدۀ مربوط به این تپهها پرداخته شده است. این تپههای سهمیشکل از نظر ژئومورفولوژی به هفت نوع هلالی، سنجاق مو، نیمدایره، پنجهای، آشیانهای، شنکشمانند و مرکب تقسیم میشوند. تپههای هلالیشکل ساده، بیشترین فراوانی را (5/59 درصد) در منطقۀ مورد مطالعه داشتهاند. از سوی دیگر تپههای پارابولیک یا سهمیشکل، بر اساس نسبت طول به عرض نیز تقسیمبندی میشوند. ویژگیهای باد، فراوانی منبع ماسه و پوشش گیاهی، از عوامل کلیدی مؤثر بر فرم تپههای موجود هستند. برای بررسی ارتباط آماری بین مؤلفههای مورفومتری، مورفومتری تپههای ماسهای ساحلی منتخب، شامل طول Stoss Crest, Lee, و ارتفاع اندازهگیری شدند. نتایج آماری نشان میدهد که مؤلفۀ ارتفاع با طول قله و دامنۀ پشت به باد، بهترین ضریب همبستگی را نشان میدهد. بهگفتۀ دیگر، ارتفاع تپهها با تغییر طول قله و طول دامنۀ پشت به باد تغییر میکند و مؤلفۀ طول دامنۀ رو بهباد، تأثیری بر ارتفاع ندارد.