مرور نظام‌مند پژوهش‌های حوزه‌ی برندسازی ملی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

2 استاد تمام دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.

doi
10.22034/rcc.2024.2026292.1122
چکیده

برندسازی ملی از ‏حوزه‌های پژوهشی نوپدید و میان‌رشته‌ای و درعین‌حال ‏بسیار راهبردی است که طی سال‌های اخیر مورد توجه جدی دانشگاهیان و سیاست‌گذاران قرار گرفته‌است. بررسی و مرور پژوهش‌های داخلی انجام‌شده در این حوزه‌ی نوپا می‌تواند تصویر دقیقی از وضعیت تولید دانش و رویکردهای پژوهشی غالب بر آن، فراهم آورد. بدین‌منظور، در این نوشتار 50 مقاله‌ی علمی منتخب در حوزه‌ی برندسازی ملی (طی سال‌های 1389 تا 1402) با هدف شناخت چهارچوب‌ها و ویژگی‌های نظری، روشی، رویکردی و شکلی، با استفاده از روش مرور نظام‌مند واکاوی شده‌اند. یافته‌ها، نوپابودن حوزه‌ی برندسازی ملی و شکل‌نگرفتن چهارچوب‌ها و مرزهای آن به‌عنوان یک حوزه‌ی مطالعاتی و پژوهشی مستقل‌ را نشان می‌دهند. همچنین پژوهش در این حوزه‌، هنوز به مسئله‌ای فراگیر در کشور تبدیل نشده و جامعه‌ی دانشگاهی ایران را در سطوح و مقاطع مختلف و از منظرهای علمی گوناگون درگیر نکرده‌است. افزون‌بر این، ضعف جدی ادبیات مفهومی و نظری و نیز خلأ استفاده از برخی روش‌های پرظرفیت در این حوزه مشهود است. با توجه به وضعیت کنونی پژوهش‌های حوزه‌ی برندسازی ملی در ایران، مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی به‌منظور غنابخشی به پژوهش‌های آینده عبارتند از: اهتمام به پژوهش‌های مفهومی، برندسازی این حوزه از طریق نشریه‌ها و همایش‌های علمی، پژوهشگری از منظرها و رشته‌های علمی مغفول و پرظرفیت، توجه بیشتر به شاخص‌های جهانی مربوطه، حرکت به‌سوی واکاوی رویکردهای گفتمانی در عرصه‎ی برندسازی ملی و بهره‌گیری از روش‌های فراتحلیل و فراترکیب به‌منظور ارزیابی و یکپارچه‌‌سازی نتایج پژوهش‌های سیاستی پیشین.