"هیدرولیبرال دیپلماسی"؛ رویکردی نوین در روابط هیدروپلیتیکی ایران و همسایگان؛ مطالعه موردی: حوضه رودخانه فرامرزی اروندرود
نویسندگان
1 گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 جغرافیای سیاسی،دانشکده جغرافیا،دانشگاه تهران، ایران.
doi
10.22034/iga.2024.2013654.1268چکیده
بیتردید امروزه آب به یک جستار سیاسی در رابطه با حصول قدرت درآمده و دیپلماسیآب بهعنوان هنر سازش و همکاری بر روی منابع آبهای مشترک در روابط هیدروپلیتیکی میان دولتهای ساحلی ظهور پیدا کرده است. در ایران با توجه به این که اختلافات آبی متعددی در حوضه رودخانههای فرامرزی مشترک آن وجود دارد، به نظر میرسد که دیپلماسیآب با همسایگان یک نیاز ضروری است و میبایستی در دستگاه تصمیمات کلان ملی اهمیت داده شود. هدف از این پژوهش، واکاوی و تحلیل اسناد آب مرزی دیپلماسیآب در روابط هیدروپلیتیکی ایران و عراق در حوضه رودخانه فرامرزی اروندرود میباشد. سؤال پژوهش این است که در روابط هیدروپلیتیکی ایران و عراق چه مشکلاتی وجود دارد؟ و دیپلماسیآب چه نقشی میتواند در فروکاست معضلات هیدروپلیتیکی این حوضه داشته باشد؟ بر این اساس، این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و اسنادی صورت پذیرفته و بر اساس یافتههای تحقیق که با استفاده از اسناد مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی انجام شده است، نتایج حاکی از آن بوده که اختلاف بر سر مالکیت آب این رودخانه همواره وجود داشته و به لحاظ تاریخی، طبق بررسیهای انجام شده، دستگاه دیپلماسیآب در روابط هیدروپلیتیکی ایران و عثمانی و ایران و عراق در حوضه اروندرود از سال 1847م. تاکنون به صورت منفعلانه بوده که نیاز است کشور ایران در این زمینه برای حل مسائل خود با عراق و سپس ترکیه در حوضه مذکور، وارد دیپلماسیآب بالفعل شود و نیز شورایی را تحت عنوان «شورای هماهنگی حقوقی آب» راهاندازی کند. در همین راستا، ایران و عراق میبایستی در جهت تقویت پایههای همکاری به منظور کاهش دامنه تنشها و رقابتها تلاش کنند.
