شاخص های مؤثر توسعه گردشگری روستایی با رویکرد جامع (مورد مطالعه: روستاهای خراسان رضوی)

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/fakh.2023.393603.1607
چکیده

از گردشگری روستایی می‌توان به­عنوان شاهراه کلیدی در بهره­برداری محیطی و آینده­پژوهی سرزمینی و محلی یاد کرد. نوشتار حاضر با علم به جایگاه این مهم در آینده اقتصاد کشورمان و با تأثیر از مطالعات جهانی صورت­گرفته و همچنین تأثیر از نقش کم‌رنگ مطالعات گردشگری روستایی، به ­بررسی این مهم پرداخته است؛ بنابراین هدف از این مطالعه شناسایی شاخص­های مؤثر بر وضعیت گردشگری روستایی استان خراسان رضوی است. روش تحقیق در پژوهش حاضر توصیفی­ـ تحلیلی و نوع آن از نظر هدف، بنیادی است. برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های‌ اسنادی و میدانی استفاده‌ شده است. جامعه آماری 19 روستای انتخابی هدف گردشگری استان خراسان رضوی است و از مجموع 3808 خانوار ساکن در سکونتگاه‌های روستایی، با فرمول کوکران، حجم نمونه 339 خانوار برآورد شد و این افراد با روش نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. برای آزمودن مدل مفهومی پژوهش و بررسی تأثیر ابعاد پژوهش در توسعه گردشگری روستایی از تکنیک حداقل مربعات جزئی و از نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد. با توجه به نتایج، ضرایب t بین متغیرهای اصلی پژوهش، بالای 96/1 بوده؛ یعنی رابطه معنادار و مستقیم است. بدین ترتیب ابعاد اجتماعی­ـ فرهنگی، اقتصادی، برنامه­ریزی­ـ مدیریتی و زیرساختی­ـ خدماتی در توسعه گردشگری روستایی تأثیر مثبت و معناداری دارد. مقدار R2 نشان می‌دهد 3/84% توسعه گردشگری روستایی با دست­یابی به ابعاد چهارگانه تبیین شده و بُعد اقتصادی با ضریب 89/0، تأثیر بیشتری نسبت به سایر ابعاد در توسعه گردشگری روستایی داشته است. با توجه به مقدار شاخص اجتماعی­ـ فرهنگی (059/0) پیشنهاد می­ شود، به­منظور ارتقای سطح توسعه گردشگری روستایی، شاخص­های فرهنگی­ـ اجتماعی مورد توجه بیشتری قرار گیرد تا برآیند نهایی توسعه گردشگری بهبود یابد. درواقع با ارتقای شاخص اجتماعی­ـ فرهنگی، انگیزش برای مسافرت و جذب گردشگر بیشتر می­شود و برای تحقق اهداف با بهره ­گیری از این شاخص­ ها، تقویت امکانات و خدمات در کنار جاذبه­ ها و منابع گردشگری روستایی با هدف جلب رضایت بیشتر گردشگر و ایجاد اشتغال و درآمد ذی­نفعان پیشنهاد می­شود.