تاثیر توسعه اراضی شهری بر الگوی سیمای سرزمین و ریسک اکولوژیکی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و آمایش سرزمین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، ایران.

2 دانشیار آب و هواشناسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، تهران، ایران.

3 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، ایران

4 استادیار گروه مطالعات محیطی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

doi
10.22034/iga.2024.2022285.1290
چکیده

در سال‌های اخیر زمین‌های کشاورزی آسیب جدی دیده که باعث تخریب سیمای سرزمین شده‌است. هدف از این پژوهش این است که آسیب‌های به وجود آمده در چهار شهر ارومیه، میاندوآب، نقده و مهاباد مورد بررسی قرار گرفته شود. این تحقیق از لحاظ روش‌‌شناسی توصیفی ـ تحلیلی و از لحاظ هدف کاربردی است. برای بررسی و تحلیل تعاریف نظری سیمای سرزمین و کاربری اراضی، روش کتابخانه‌‌‌‌ای جستجو در منابع اینترنتی، پایان نامه‌ها و مقالات معتبر فارسی و خارجی استفاده شده‌است. در این پژوهش ابتدا تصاویر مورد نیاز تحقیق، در دامنه زمانی و مکانی معین از ماهواره لندست تهیه شد. دوره بررسی در یک دوره 30 ساله بین 1990 میلادی تا 2020 بود. این تصاویر از ماهواره لندست و سنجنده‌های TM وTIR/OLI در تاریخ‌های یکسان از سال تهیه شد. پس از اخذ داده‌ها، ابتدا تصاویر استفاده شده و بر روی آنها پیش پردازش انجام گرفته شد. سپس با استفاده از نرم افزارهای مورد نیاز نقشه های تغییرات کاربری استخراج شد. در مرحله بعد برای بررسی میزان ریسک اکولوژی هر طبقه وزن‌هایی برای هر طبقه در نظر گرفته‌شد و با کمک نرم‌افزار ‌Fragstats 4.2 و بر اساس درصد بدست آمده مشخص شد که هر منطقه چه میزان ریسکی را دارد و با طبقه‌بندی میزان ریسک‌ها در محیط Gis به بررسی راحت‌تر مناطق بر اساس روند افزایشی یا کاهشی ریسک اکولوژی پرداخته‌شد. نتیجه‌گیری کلی از تحقیق با توجه به نقشه‌های کاربری اراضی برای ما نشان داد که از سال 1990 تا 2020 از مساحت مراتع و باغات و زمین کشاورزی و آب کاسته شده و بر مساحت فضای شهری و زمین بایر افزوده شده‌است؛ هم‌چنین در نقشه‌های ریسک اکولوژیکی نیز در طی همین دوره از سال 1990 تا 2020 از مناطق دارای ریسک خیلی پایین و پایین کاسته شده و بر مناطق دارای ریسک بالا و بسیار بالا افزوده شده‌است.