ظرفیتسنجی در مواجهه با زمینلرزه در حوزه آبخیز تبریز
نویسندگان
1 گروه برنامهریزی محیطزیست، پردیس بینالمللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
2 گروه برنامه ریزی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران.
3 گروه مهندسی سوانح، آموزش و سیستمهای محیطزیست، دانشکده محیطزیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/iga.2024.2034264.1316چکیده
برنامهریزی جهت ارتقای سطح تابآوری و ظرفیت پاسخگویی شهر تبریز که در این مطالعه منطقه 2 شهر تبریز میباشد، در برابر زمینلرزه در وضع موجود بهویژه در حین وقوع زمینلرزه و تخلیة محله، مستلزم شناسایی محلات ضعیف و حساس در برابر زلزله و ارزیابی سطح تابآوری آن است. در این مطالعه با توجه به احتمال وقوع بحران زمینلرزه، ظرفیت پاسخگوئی و تابآوری منطقه دو تبریز در برابر زمینلرزه ارزیابی شد. ابتدا شاخصهای موثر در تابآوری با تکنیک دلفی تهیه و در قالب 12 شاخص دستهبندی شد. سپس با مدل تحلیل شبکه (ANP)، شاخصها وزندهی شده و با عملگر SUM رویهمگذاری شدند. با تکنیک SVM، محلههای منطقه دو از لحاظ تابآوری خوشهبندی شده و الگوی فضایی با مدل موران تحلیل شد؛ ارتباط شاخصها و تابآوری نیز با مدل رگرسیون وزندار جغرافیایی تحلیل حساسیت شد. نتایج نشان داد شاخصهای دسترسی به فضاهای باز، نفوذناپذیری و کیفیت بنا به-ترتیب با درجه عضویت فازی 174/0، 137/0 و 137/0 بیشترین اهمیت را دارند. 35 درصد از منطقه دو تابآوری ضعیف در برابر زمینلرزه دارد، اما حدود 65 درصد تابآوری متوسط تا تقریباً مناسب است. محلههای ضعیف در شمالغربی (گلباد، حلمه، قورخانه، شهید منتظری و گلگشت) و محلههای مناسب نیز دانشگاه تبریز، الهی پرست، زعفرانیه، ساری زیرا، عباسمیرزا و گلشهر است. مدل موران نشان دهندة تایید الگوی خوشهبندی تابآوری در برابر زمینلرزه است. ضرایب مدل GWR بیانگر صحت مدل برای پیشبینی تابآوری است. نتایج ماتریس سوات نشان میدهد ساکنین محلههای منطقه دو تبریز بهلحاظ توانمند بودن برای مقابله با زمینلرزه در وضعیت متوسط به پایین قرار دارد.