واکاوی مسائل و مشکلات ساختار فضایی منطقة شهری تبریز

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مطالعات ناحیه‌ای، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

doi
10.22034/iga.2024.707083
چکیده

شهرها به عنوان فضایی مستقل از پیرامون خود محسوب نمی‌گردند و با توجه به تعاملات گستردة شهرها با مناطق پیرامونی و اثرگذاری این روند در ابعاد مختلف، بررسی ساختار فضایی منطقة شهری ضرورتی اجتناب‌ناپذیر می‌باشد. در این راستا، هدف از تحقیق حاضر بررسی مسائل و مشکلات منطقة شهری تبریز و ارائة راهکارهایی به منظور ارتقاء و توسعة محدودة مورد مطالعه می‌باشد. از این‌رو، روش تحقیق در مطالعة حاضر آمیخته (کمی-کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی-اکتشافی می‌باشد که به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل تحلیل عاملی در محیط نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. جامعة آماری تحقیق را نیز مدیران و مسئولان شهری تشکیل داده‌اند که با توجه به مشخص نبودن حجم جامعة آماری، 100 نفر از طریق روش کوهن و نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند به عنوان حجم نمونه تعیین گردیده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مهمترین مسائل و مشکلات منطقة شهری تبریز در قالب 6 دستة اصلی قابل تقسیم‌بندی بوده که بر مبنای مدل تحلیل عاملی 81/45 درصد از مسائل و مشکلات منطقة شهری تبریز را دربر می‌گیرد. عامل‌ها و مسائل استخراج‌شده به ترتیب اهمیت شامل مسائل ساختار و سازمان فضایی، مسائل زیست‌محیطی، آسیب‌پذیری کالبدی، مسائل اقتصادی، شبکة ارتباطی، حمل‌ونقل و ترافیک و مسائل اجتماعی-فرهنگی بوده که ارزش ویژة آنها نیز به ترتیب6/915، 3/422، 2/711، 2/091، 1/822 و 1/327 می‌باشد. نتایج نیز نشان می‌دهد که ساختار یک‌طرفه و تک‌قطبی منطقه (مادرشهر تبریز) تأثیر بسزایی بر افزایش مسائل و مشکلات داشته است و نیاز است تا با تأکید بر توزیع فضایی متعادل عملکردها از فشار بیش از حد به شهر تبریز جلوگیری به عمل آید.