مولفه های اثرگذار بر شکل گیری اکولوژی سیاسی آب براساس طرح انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان به مناطق شرق و مرکزی ایران
نویسندگان
1 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه جغرافیای سیاسی. دانشکده جغرافیا. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
4 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/iga.2024.712912چکیده
اکولوژی سیاسی آب برابعاد سیاسی، اجتماعی واقتصادی مدیریت منابع آب دریک زمینه اکولوژیکی گستردهتر تمرکز دارد وبه بررسی این موضوع میپردازد که چگونه پویاییهای سیاسی وقدرت برتوزیع، دسترسی وکنترل منابع آب تأثیر میگذارد. فقر و کمبود منابع آبی در مناطق مرکزی و شرق ایران موجب شده دولتها برای غلبه بر این کمبود و افزایش تقاضای آب به انتقال آب ازدریای عمان و خلیج فارس اقدام کنند. این پژوهش باشیوه توصیفی ـ تحلیلی به دنبال شناسایی مولفههای اثرگذار ازمنظر اکولوژی سیاسی دراین طرح انتقال آب است. نتایج تحقیق نشان میدهد چشم اندازهای رویکرد اکولوژی سیاسی آب درایران مبتنی بر ملاحظات قدرت برای جستجوی فصل مشترک بین آب، زیرساختها وقاعده سیاسی است؛ و اینکه تصمیمگیری چه کسانی به سیستمهای آب شکل میدهد، وچگونه اقدامات تاریخی، فرهنگی واجتماعی - اقتصادی منجر به حفظ توزیع نابرابر آب درایران شده است. همچنین نتایج تحقیق نشان میدهد مهمترین مولفههای موثر ازنظر اکولوژی سیاسی آب دراین طرح عبارتنداز: تغییر اقلیم، مکانیابی نادرست صنایع آب بر درمناطق خشک وکم آب، سلطه نگاه خودکفامحوری دربخش کشاورزی، بیتوجهی قانونگذاران و مدیران نسبت به استخراج ومصرف بیش از اندازه ازمنابع آب سطحی و زیرزمینی، حاکمیت تفکر ایجاد سازههای آبی، نقش نمایندگان مجلس درانتقال آب بین حوضهای و بین استانی، فرایندنادرست و زیانبار تصمیمگیری، دولتی بودن مالکیت آب وناکارآیی سیستم اقتصادی آب، خصوصی سازی مدیریت آب و پیامدهای آن برای عدالت ودسترسی وسیاستهای نادرست توسعه در ایران. از اینرو،روابط قدرت باایجاد تناقضات وتنشها درارتباط با منابع آب این منطقه، به بروز رقابت شدیدی در زمینه توزیع واستفاده ازاین منابع دامن زده است.