فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده رشد و عملکرد لوبیا چیتی است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر پرایمینگ بذر و محلول‌پاشی الاژیک‌اسید بر عملکرد و ویژگی‌های بیوشیمیایی لوبیا چیتی تحت شرایط تنش خشکی صورت گرفتروش پژوهش: این آزمایش در اردیبهشت‌ماه 1403 به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقات مرکزی وابسته به مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران واقع در شهرستان ورامین انجام شد. تیمارهای اصلی شامل سه سطح آبیاری (آبیاری کامل معادل 100 درصد نیاز آبی، تنش ملایم با 75 درصد نیاز آبی و تنش شدید با 50 درصد نیاز آبی) و تیمارهای فرعی شامل چهار سطح (شاهد بدون پرایمینگ و محلول‌پاشی، پرایمینگ بذر با 50 میلی‌گرم در لیتر الاژیک‌اسید، محلول‌پاشی برگ با 50 میلی‌گرم در لیتر الاژیک‌اسید و ترکیب پرایمینگ و محلول‌پاشی) بودند. یافته‌ها: نتایج نشان داد تنش خشکی به‌طور معنی‌داری سبب کاهش عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک لوبیا چیتی شد، اما کاربرد الاژیک‌اسید، به‌ویژه در تیمار ترکیبی پرایمینگ و محلول‌پاشی، موجب بهبود این صفات گردید. بیش‌ترین عملکرد دانه (4198 کیلوگرم در هکتار) در شرایط آبیاری کامل و تیمار ترکیبی و کم‌ترین آن (2220 کیلوگرم) در تیمار تنش شدید بدون استفاده از الاژیک‌اسید ثبت شد که معادل 1/47 درصد کاهش بود. در شرایط تنش ملایم، محلول‌پاشی به‌تنهایی عملکرد دانه را 5/12 درصد افزایش داد و در تنش شدید، تیمار ترکیبی موجب بهبود 22 درصدی شد. عملکرد بیولوژیک نیز در پاسخ به تیمارها افزایش یافت و تیمار ترکیبی در شرایط آبیاری کامل، تنش ملایم و تنش شدید به‌ترتیب عملکرد را 5/10، 5/9 و 6/19 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. فعالیت آنزیم کاتالاز و میزان مالون‌دی‌آلدهید با تنش افزایش یافتند، اما کاربرد الاژیک‌اسید، به‌ویژه در تیمار ترکیبی، این شاخص‌ها را به‌ترتیب تا 1/26 درصد و 9/20 درصد کاهش داد.نتیجه‌­گیری: به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که تنش خشکی تأثیر منفی قابل‌توجهی بر عملکرد و فیزیولوژی لوبیا چیتی دارد، اما کاربرد الاژیک‌اسید، به‌ویژه در ترکیب پرایمینگ و محلول‌پاشی، توانست با کاهش اثرات استرس اکسیداتیو و حفظ تعادل آبی، موجب بهبود رشد و عملکرد گیاه در شرایط کمبود آب شود. براساس این یافته‌ها، استفاده از الاژیک‌اسید به‌عنوان یک راه‌کار مدیریتی مؤثر برای افزایش تحمل گیاه به خشکی و حفظ عملکرد در مناطق خشک و نیمه‌خشک پیشنهاد می‌شود.