بررسی تغییرات عملکرد و اجزای عملکرد آلوئه‌ورا تحت تأثیر کشت مخلوط سه‌گانه در منطقه سیستان

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، ایرانشهر، ایران.

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22059/jci.2026.394565.2929
چکیده

هدف: کشت مخلوط با افزایش تعداد گونه در واحد سطح به‌عنوان یک راه‌حل برای حفظ و افزایش تولید در کشاورزی شناخته می‌شود، کشت مخلوط روشی برای افزایش تنوع در بوم‌نظام­‏های زراعی است که باعث افزایش و پایداری عملکرد می­شود. اکولوژی آن نیز اثرگذارتر از نظام­های تک‌کشتی است. این مطالعه به‌منظور بررسی تغییرات عملکرد و اجزای عملکرد آلوئه‌ورا تحت تأثیر کشت مخلوط سه‌گانه در منطقه سیستان انجام شد.روش پژوهش: این آزمایش در قالب طرح فاکتوریل بر پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتور اول (محلول‌پاشی متانول) در سه سطح و فاکتور دوم (کشت مخلوط) در نُه سطح بود. جهت اندازه‌گیری میزان عناصر  منگنز، فسفر و مس از دستگاه جذب اتمی استفاده گردید. برای اندازه­گیری میزان ژل، برگ­های هر بوته با آب شست‌وشو و سپس هر برگ از چند قسمت برش و توسط دست، ژل از هر برگ خارج و با ترازوی دیجیتال میزان ژل برای هر بوته توزین و سپس میانگین برای هر کرت محاسبه شد. پس از شمارش تعداد برگ آلوئه­ورا در هر بوته، وزن برگ توسط ترازوی دیجیتال برای هر بوته توزین و سپس میانگین برای هر کرت محاسبه گردید. جهت اندازه‌گیری تعداد برگ آلوئه­ورا سه بوته به­طور تصادفی انتخاب و برگ­ها از محل اتصالشان به بوته قطع و تعداد برگ برای هر بوته شمارش و سپس میانگین تعداد برگ برای هر بوته محاسبه گردید.یافته‌ها: براساس نتایج به­دست­آمده اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر عملکرد و اجزای عملکرد آلوئه­ورا و هم‌چنین جذب عناصر مس، فسفر و منگنز بسیار معنی‌دار بود. بیش‌ترین و کم‌ترین عملکرد آلوئه­ورا و هم‌چنین عناصر جذب شده توسط بادام‌زمینی به‌ترتیب از تیمار 30 درصد حجمی متانول+ 100 درصد چای ترش+ 25 درصد بادام‌زمینی+ 75 درصد آلوئه‌ورا  و 10 درصد حجمی متانول+ 100 درصد چای ترش+ 75 درصد بادام‌زمینی+ 25 درصد آلوئه­ورا  به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: با توجه به این‌که کشت مخلوط به‌دلیل مزایای زیادی همچون افزایش تنوع، کاهش بیماری­­ها، علف­های هرز و افزایش کارایی استفاده از منابع دارد، لذا در پژوهش حاضر هم نشان­دهنده تأثیر مثبت کشت مخلوط چای ترش، آلوئه‌ورا و بادام‌زمینی نسبت به تک­کشتی آلوئه­ورا می­باشد. متانول از طریق کاهش تنفس نوری و افزایش مقدار آماس سلولی بافت­های گیاهی بر روی وزن گیاه تأثیر می‌گذارد و در بین تیمارهای متانول بیش‌ترین و کم‌ترین عملکرد آلوئه­ورا متعلق به تیمار 30 و 10 درصد حجمی متانول بود.