بررسی و تحلیل نقوش سنگنگارههای مجموعه باستانی کالسیر، سیرخردو و مهدوا؛ شهرستان طرقبه شاندیز در شمال شرق ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه باستانشناسی دانشگاه نیشابور
2 دانش آموخته دکتری باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی
3 دانش آموخته دکترای باستانشناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
10.22034/fakh.2022.317636.1521چکیده
سنگ نگاره ها از نخستین هنرهای بشری برای تجلی عواطف و دیدههای خود از محیط پیرامون بوده است. در ایران، شواهد هنر صخرهای را میتوان در اغلب مناطق کوهستانی مشاهده کرد. این پژوهش به بررسی و مطالعه مجموعه سنگ نگارههای باستانی کالسیر، سیرخردو و مهدوا پرداخته است. این سنگنگارههای نویافته در شهرستان طرقبه شاندیز در استان خراسان رضوی قرار دارد. در این منطقه تعداد زیادی از سنگ نگارهها وجود دارد که بررسی این آثار با توجه به قدمتشان میتواند جنبههای تاریک زندگی ساکنان این حوزه را نمایان کند. روش بررسی سنگنگارهها، بررسی پیمایشی میدانی بوده است و در روش کتابخانهای به بررسی تطبیقی نقوش با دیگر سنگنگارههای ایران پرداخته شده است. در این پژوهش سعی شده است به پرسشهای پیش رو پاسخ داده شود: نقوش ایجادشده بر روی سنگنگارههای طرقبه شاندیز با کدام سنگنگارههای ایران قابل مقایسه است و تکنیک ساخت سنگنگارههای طرقبه شاندیز به چه صورت بوده است؟ مطالعه "مجموعه سنگنگارههای طرقبه شاندیز" با هدف معرفی و بررسی نقوش سنگ نگاره ها، مطابقت نقوش با شرایط اقلیمی و زیست محیطی منطقه و بررسی تطبیقی و مشابهت نقوش با دیگر نقاط، انجام شده است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که سنگنگارههای این حوزه دارای نقوش انسانی، حیوانی، نمادین و ابزارآلات هستند که با تکنیک و روش کوبشی ایجاد شدهاند و نقوش این سنگنگارههای نویافته با سنگنگارههای شرق ایران همچون توس، خزان، لاخمزار، گوهردشت، آسو و جربت قابل بررسی و تحلیل است.