فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افت و خیز دما کم‌وبیش تحت تأثیر دورپیوندها می‌باشد. هدف از این مطالعه بررسی نقش هم‌زمان دورپیوندهای نوسان اطلس شمالی و نوسان شمالگان با نوسانات شبه‌دوسالانه بر دمای فصل زمستان در ایران است. بدین منظور از داده‌های دمایی 100 ایستگاه هواشناسی در دوره آماری 2019-1988 استفاده شد. ضرایب همبستگی میان داده‌های دورپیوندی QBO، NAO و AO با دمای ماهانه محاسبه شد. سپس حالات ممکن برای رخداد هم‌زمان الگوهای دورپیوند تعیین شد و بی‌هنجاری دمایی برای حالات تعیین شده با ترسیم نمودار و نقشه در محیط GIS تحلیل شد. نتایج نشان داد که ارتباط معکوس و معنی‌داری بین فازهای مثبت نوسانات شبه‌دوسالانه با دمای ماه فوریه در اغلب مناطق شمالی و غربی وجود دارد بطوریکه بیشترین ضریب همبستگی در ایستگاه ایلام به مقدار 81/0- محاسبه گردید. همچنین ارتباط معکوس و معنی‌داری بین دورپیوندهای NAO و به‌ویژه AO با دمای نیمه شمالی و غربی بخصوص در ماه‌های ژانویه و فوریه مشاهده گردید. هم‌زمانی رخداد فازهای منفی (مثبت) NAO و AO با فازهای منفی (مثبت) QBO موجب وقوع دمای بیشتر از نرمال (نرمال و کمتر از نرمال) در نیمه ‌غربی (شرقی) می‌شود. بطوریکه گرم‌ترین زمستان‌های دوره‌ی آماری در هنگام رخداد هم‌زمان فازهای منفی NAO، AO و QBO اتفاق افتاده است. از طرفی رخداد هم‌زمان فازهای خنثای QBO با فازهای مثبت NAO و AO موجب وقوع دمای نرمال و کمتر از نرمال در اغلب مناطق به‌جز بخش‌های جنوبی و جنوب شرقی می‌شود در صورتیکه بر خلاف این حالت، هم‌زمانی فازهای خنثای QBO با فازهای منفی NAO و AO موجب عدم رخداد ناهنجاری شدید دمایی شده و احتمال وقوع دمای بیشتر از نرمال با شدت بالا بعید به نظر می‌رسد.