فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی اثر رژیم‌های تغذیه‌ای ترکیبی شامل کودهای آلی و معدنی همراه با محلول‌پاشی برگی بر اجزای عملکرد، عملکرد دانه، زیست‌توده و شاخص برداشت لوبیا چیتی تحت شرایط تنش کم‌آبی اجرا شد.روش پژوهش: آزمایش طی دو سال زراعی (۱۴۰۱–۱۴۰۲ و ۱۴۰۲–۱۴۰۳) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی خیرآباد زنجان به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. تیمارها شامل دو سطح تغذیه خاکی (شاهد و مصرف هم‌زمان ۵۰ کیلوگرم سولفات‌پتاسیم+ ۲ کیلوگرم هیومیک‌اسید در هکتار)، چهار سطح محلول‌پاشی (شاهد یا اسپری آب، نانوکود‌ روی، اسیدآمینه و سیلیکات‌پتاسیم) و دو سطح آبیاری (کامل با فواصل پنج روزه و تنشی با فواصل نُه روزه) بودند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که تنش آبی موجب کاهش معنی‌دار اجزای زایشی و عملکرد شد، به‌طوری‌که تعداد بوته در مترمربع، غلاف در بوته، دانه در غلاف و وزن صددانه به‌ترتیب 9/8، 1/9، 5/10 و ۱/۶ درصد کاهش یافتند. بیش‌ترین تعداد دانه در غلاف (92/7 عدد) در آبیاری کامل همراه با سیلیکات‌پتاسیم و کم‌ترین مقدار (هفت عدد) در تیمار تنش آبی بدون محلول‌پاشی ثبت گردید که معادل کاهش 65/11 درصد بود. عملکرد دانه تحت تنش حدود ۲۹ درصد کاهش یافت (از ۳۰۳۸ به ۲۱۵۰ کیلوگرم در هکتار). سیلیکات‌پتاسیم با میانگین ۲۷۳۳ کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد را داشت که حدود ۷ درصد بیش‌تر از سایر تیمارها بود. در مورد شاخص برداشت، آبیاری کامل میانگین ۵۷ درصد و آبیاری تنشی ۴۸ درصد را نشان داد. بیش‌ترین شاخص برداشت (۵۶ درصد) در نانوکود روی مشاهده شد که بیانگر نقش آن در بازپخش مواد فتوسنتزی به اندام‌های زایشی است. بیش‌ترین زیست‌توده (32/3165 کیلوگرم در هکتار) در آبیاری کامل و سیلیکات‌پتاسیم به دست آمد که نسبت به تیمارهای نانوکود روی و اسیدآمینه به‌ترتیب 1/6 و 2/8 درصد بیش‌تر بود. حتی بدون تغذیه پایه، سیلیکات‌پتاسیم موفق به حفظ زیست‌توده در سطح بالایی (21/2762 کیلوگرم در هکتار) شد.نتیجه‌­گیری: به‌طورکلی، محلول‌پاشی سیلیکات‌پتاسیم با بهبود فتوسنتز، افزایش پایداری دیواره سلولی و کاهش پراکسیداسیون لیپیدها توانست اثرات منفی خشکی را تعدیل کرده و موجب ارتقای عملکرد و زیست‌توده گردد. هم‌چنین نقش مثبت نانوکود روی در بهبود شاخص برداشت تأیید شد. این نتایج می‌تواند مبنای توسعه راهبردهای تغذیه‌ای برای افزایش تاب‌آوری لوبیا چیتی در شرایط اقلیمی ناپایدار باشد.