اثر محلولپاشی قبل از برداشت سلنیوم بر بهبود کیفیت میوه انار رقم 'ملس ساوه'
نویسندگان
1 گروه علوم مهندسی باغبانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران.
4 گروه علوم باغبانی ،دانشکده کشاورزی،دانشگاه شاهد،تهران، ایران
doi
10.22059/jci.2025.392734.2924چکیده
هدف: این مطالعه اثر محلولپاشی سلنیوم در چهار غلظت (صفر، 2، 4 و 6 میلیگرم در لیتر سلنیوم) بر بهبود کیفیت میوه انار ملس ساوه را بررسی کرد. سلنیوم یک ریزمغذی مفید است که به رشد گیاه، مقاومت در برابر تنشهای محیطی و افزایش کیفیت میوه کمک میکند. این پژوهش بهدنبال تعیین غلظت بهینه سلنیوم برای بهبود کیفیت و خواص آنتیاکسیدانی میوه و بررسی نقش آن در افزایش مقاومت میوه در برابر عوامل تنش زا بود.روش پژوهش: آزمایش در باغی تجاری در استان مرکزی، ۲۵ کیلومتری جنوبغربی ساوه، روی درختان ۱۲ ساله انار رقم ملس ساوه انجام شد. درختان با فاصله ۳×۴ متر کاشته شده بودند. محلولپاشی در سه نوبت صورت گرفت؛ نخست در ۱۵ خردادماه پس از گلدهی کامل (تشکیل میوههای گلهای ثمری مرحله اول)، دوم یک ماه بعد و سوم یک ماه پس از مرحله دوم. در زمان رسیدگی تجاری، نمونهبرداری از میوه و برگ در تیمارها و شاهد انجام شد. صفات ارزیابیشده شامل ابعاد و وزن میوه، وزن ۱۰۰ آریل، تعداد میوه، درصد آفتابسوختگی و ترکخوردگی، بازارپسندی، عناصر معدنی، مقدار سلنیوم در برگ و میوه، مواد جامد محلول، اسید قابل تیتراسیون، ویتامین C، فنل کل، آنتوسیانین و ظرفیت آنتیاکسیدانی بود.یافتهها: محلولپاشی سلنیوم بهویژه در غلظت ۶ میلیگرم در لیتر موجب افزایش طول، قطر، حجم، وزن میوه و وزن ۱۰۰ آریل گردید. تعداد میوهها نسبت به شاهد افزایش یافت. شاخصهای کیفی شامل مواد جامد محلول، اسید قابل تیتراسیون، ویتامین C، فنل کل و ظرفیت آنتیاکسیدانی در تیمارهای ۴ و ۶ میلیگرم در لیتر بهبود معنیدار نشان دادند. بیشترین وزن میوه در تیمار ۶ میلیگرم در لیتر حاصل شد. همچنین درصد آفتابسوختگی، ترکخوردگی و جمعیت کرم گلوگاه کاهش یافت، اگرچه اثر معنیداری بر شکل میوه مشاهده نشد. از نظر تغذیهای، افزایش سلنیوم در برگ و میوه همراه با بالارفتن نیتروژن، فسفر و پتاسیم بود. بیشترین مقدار آهن و روی در تیمار ۶ میلیگرم در لیتر بهدست آمد، اما بین سلنیوم و منگنز رابطه آنتاگونیستی دیده شد.نتیجهگیری: بهطور کلی، محلولپاشی پیشبرداشت سلنیوم، بهویژه در غلظت ۶ میلیگرم در لیتر، موجب بهبود معنیدار ویژگیهای کمّی و کیفی انار شد. این تیمار علاوه بر بهبود ترکیب معدنی و افزایش ویتامینC و ترکیبات فنلی، اختلالات فیزیولوژیک را کاهش داده و بازارپسندی میوه را ارتقا داد. بنابراین، استفاده از غلظت ۶ میلیگرم در لیتر سلنیوم بهعنوان روشی مؤثر برای افزایش عملکرد، بهبود کیفیت و کاهش ضایعات پس از برداشت انار توصیه میشود.
