فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: کاربرد سالیسیلیک‌اسید سبب بهبود راندمان فتوسنتزی و عملکرد و تغییر ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه گلرنگ در شرایط تنش گرما می شود. از این‌رو، هدف از این مطالعه بررسی پتانسیل کاربرد سالیسیلیک‌اسید در کاهش اثرات نامطلوب تنش گرمای آخر فصل بر گلرنگ با بهبود راندمان فتوسنتز و ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه بود. روش پژوهش: به‌منظور ارزیابی اثرات محلول‌پاشی برگی سالیسیلیک‌اسید بر ویژگی‌های فتوسنتزی و ترکیب اسیدهای چرب گلرنگ، آزمایشی مزرعه‌ای در دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. طرح آزمایشی به‌صورت اسپلیت‌پلات فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بود. کرت‌های اصلی شامل دو تاریخ کاشت 20 آذرماه (کاشت به هنگام) و 30 دی‌ماه (کاشت دیرهنگام) و کرت‌های فرعی شامل ترکیبی فاکتوریل از غلظت‌های سالیسیلیک‌اسید (صفر و 400 میکرومولار) و دو رقم گلرنگ پرنیان (حساس به گرما) و فرامان (مقاوم به گرما) بودند. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که تنش گرمایی ناشی از کاشت دیرهنگام، به‌طور معنی‌داری سبب کاهش در صفات فتوسنتزی شامل سرعت فتوسنتز، هدایت روزنه‌ای، سرعت تعرق، غلظت دی‌اکسیدکربن زیر روزنه‌ای، کارایی کربوکسیلاسیون و کارایی مصرف آب فتوسنتزی گردید. کاربرد سالیسیلیک‌اسید تا حد زیادی توانست اثرات منفی تنش گرمایی را بر این صفات تعدیل نماید، به گونه ای که بیش‌ترین هدایت روزنه‌ای و کارایی کربوکسیلاسیون (به‌ترتیب 711 و 079/1 میلی‌مول بر مترمربع بر ثانیه) و عملکرد دانه (3120 کیلوگرم در هکتار) در کاشت به هنگام و کاربرد 400 میکرو­مولار سالیسیلیک‌اسید در رقم فرامان مشاهده شد. علاوه بر این، تنش گرمایی موجب تغییر در ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه شد، به‌طوری‌که کاشت دیرهنگام باعث کاهش درصد اسیدهای چرب اولئیک و لینولئیک و افزایش درصد اسیدهای لینولنیک و پالمیتیک گردید. تغییرات درصد استئاریک‌اسید تحت تنش گرمایی در دو رقم موردمطالعه متفاوت بود، به‌طوری‌که در رقم فرامان کاهش (48 درصد) و در رقم پرنیان افزایش (64 درصد) نشان داد. محلول‌پاشی سالیسیلیک‌اسید، به‌ویژه در شرایط کاشت دیرهنگام، موجب افزایش درصد اسیدهای چرب اولئیک و لینولئیک و کاهش درصد اسیدهای لینولنیک و پالمیتیک شد. نتیجه‌گیری: کاربرد سالیسیلیک‌اسید توانست با بهبود صفات فتوسنتزی و تعدیل ترکیب اسیدهای چرب، اثرات نامطلوب تنش گرمایی را کاهش داده و در نتیجه منجر به افزایش تحمل به گرما و بهبود کیفیت روغن در هر دو رقم گردد. این تأثیرات در رقم متحمل به گرما (فرامان) نسبت به شرایط شاهد مشهودتر بود.