مطالعه تأثیر محلول‌پاشی برخی باکتری‌ها و ویتامین‌ها بر رشد و عملکرد کینوا (Chenopodium quinoa)

نویسندگان

1 گروه زراعت، واحد ملکان، دانشگاه آزاد اسلامی، ملکان، ایران

doi
10.22059/jci.2025.387508.2912
چکیده

هدف: با توجه به اهمیت کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی، مطالعه حاضر به بررسی اثرات محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها بر ویژگی‌های رشدی و عملکرد کینوا پرداخته است.روش پژوهش: تیمارها شامل سویه های مختلف باکتری‌ها (عدم کاربرد باکتری‌ها، کاربرد Pseudomonas fluorescens ، کاربرد Bacillus subtilis و کاربرد هر دو سویه باکتریایی) و غلظت‌های ویتامین‌های گروه ب (2، 4 و 6 گرم در لیتر) بود. محلول‌های باکتریایی و ویتامینه به‌صورت محلول‌پاشی بر روی برگ‌های گیاه در دو نوبت در فواصل زمانی دو هفته یک‌بار در طول فصل رشد (استقرار بوته‌ها و دو هفته بعد) انجام شد محلول‌پاشی در ساعات خنک عصر انجام شد. این آزمایش در دو سال 1402-1404 به‌صورت اسپلیت پلات با طرح بلوک کامل تصادفی (RCBD) با سه تکرار و به‌صورت مزرعه‌ای انجام شد. صفات موردمطالعه شامل ارتفاع بوته، شاخص سطح برگ، شاخص کلروفیل، عملکرد دانه در بوته، سیتوکینین، اکسین، جیبرلین، پروتئین دانه، محتوای کربوهیدرات‌های محلول برگ و  کل محتوای آنتی‌اکسیدانی بود.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که ارتفاع بوته‌ها، شاخص سطح برگ، محتوای هورمون‌های گیاهی (اکسین، سیتوکینین و جبیرلین)، محتوای کلروفیل، و عملکرد دانه تحت تأثیر اثرات معنی‌دار محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها قرار گرفت. بیش‌ترین افزایش در ارتفاع بوته‌ها (110 سانتی‌متر) مربوط به تیمار B.subtilis بود که 2/12 درصد بیش‌تر از شاهد افزایش نشان داد. هم‌چنین، محلول‌پاشی با ویتامین‌ها به‌ویژه در غلظت 150 میلی‌گرم در لیتر موجب افزایش 8/6درصد در ارتفاع بوته‌ها و بهبود شاخص سطح برگ گردید. تیمارهای مختلف باعث افزایش معنی‌دار غلظت هورمون‌های گیاهی اکسین و سیتوکینین در برگ‌ها شدند. بیش‌ترین غلظت اکسین در تیمار B. subtilis همراه با 150 میلی‌گرم در لیتر ویتامین مشاهده شد که 81 درصد افزایش داشت. هم‌چنین، ترکیبی از تیمارهای باکتریایی و ویتامین‌ها افزایش بیش‌تری نسبت به کاربرد جداگانه هر یک از آن‌ها داشت. در نهایت، عملکرد دانه کینوا به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر ترکیب تیمارهای B.subtilis و 150 میلی‌گرم در لیتر ویتامین قرار گرفت و افزایش 15/22درصد نسبت به شاهد نشان داد. به‌علاوه، محلول‌پاشی با باکتری‌ها و ویتامین‌ها باعث افزایش محتوای پروتئین دانه‌ها نیز شد، به‌طوری که بیش‌ترین میزان پروتئین دانه متعلق به تیمار B. subtilis در سال اول بود.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که ترکیب محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها می‌تواند به‌طور مؤثری ویژگی‌های رشدی و کیفیت محصول کینوا را بهبود بخشد که ممکن است ناشی از تأثیرات هم‌افزای این دو عامل بر تولید هورمون‌های گیاهی و فرآیندهای فتوسنتزی باشد.