فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تنش شوری یک چالش زیست‌محیطی مهم است که بر بهره‌وری کشاورزی به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک تأثیر منفی می‌گذارد. محیط‌­های مختلف کشت، از جمله گلخانه، گلدان در هوای آزاد، و کشت مزرعه، می‌توانند بر رشد گیاه تأثیر بگذارند. هدف اصلی این پژوهش بررسی اثرات سطوح مختلف شوری بر صفات مورفولوژیکی و فنولوژیکی گیاه گالگا در سه محیط کشت مختلف بود. روش پژوهش: این مطالعه به­‌صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سه محیط (گلخانه، گلدانی در هوای آزاد و مزرعه) در سال زراعی 1402 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه اجرا شد. در هر یک از این شرایط، گیاهان در سه سطح مختلف تنش شوری (صفر. یک، پنج و 10 دسی‌زیمنس بر متر) برای یک دوره رشد مشخص (عملیات کاشت در تاریخ 15 اردیبهشت‌ماه سال 1402 و تاریخ برداشت گلدان­های هوای آزاد و مزرعه در 7 مهرماه و گلخانه در تاریخ 7 آبان‌ماه انجام شد) قرار گرفتند و صفات عملکرد دانه، صفات مورفولوژیک و صفات فنولوژیک موردبررسی قرار گرفت. یافته­ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش شوری تأثیر معنی‌داری بر صفات مختلف مورفولوژیک و فنولوژیک داشت. در شرایط گلخانه، تنش شوری 10 و 5 دسی­زیمنس بر متر در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری، به­ترتیب روز تا گلدهی، تعداد شاخه اصلی در بوته، تعداد شاخه فرعی در بوته و وزن خشک برگ زمان گلدهی را به میزان (19 و 2 درصد)، (40 و 30 درصد)، (78 و 15 درصد) و (49 و 10 درصد) کاهش داد. در شرایط کشت گلدان­های هوای آزاد، تنش شوری 10 و 5 دسی­زیمنس بر متر در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری، به­ترتیب روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، روز تا تشکیل گل‌آذین، ارتفاع بوته، طول گل‌آذین، وزن تر اندام­های هوایی زمان گلدهی و وزن خشک اندام­هایی زمان رسیدگی فیزیولوژیک را به­میزان (6 و 2 درصد)، (41 و 4 درصد)، (26 و 18 درصد)، (23 و 15 درصد)، (41 و6 درصد) و (32 و 9 درصد) کاهش داد. در شرایط مزرعه، بیش‌ترین تأثیر منفی تنش شوری بر صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه مشاهده شد، به‌طوری‌که عملکرد دانه به‌ترتیب 78 و 67 درصد کاهش یافت. نتیجه‌­گیری: نتایج نشان داد که کشت مزرعه‌ای در شرایط بدون تنش شوری، به‌طور قابل‌توجهی بالاترین عملکرد دانه را نسبت به سایر شرایط کشت داشت. براساس نتایج این پژوهش، کشت مزرعه‌ای گیاه گالگا مناسب بوده، زیرا این شرایط بالاترین عملکرد دانه را داشته است و سطح شوری پایین‌تر (زیر 5 دسی‌زیمنس بر متر) قابل‌توصیه است تا تأثیرات منفی بر صفات مورفولوژیک و فنولوژیک کاهش یابد.