فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عود اعتیاد از ابعاد متعددی قابل مطالعه است که هر یک در جای خود می‌تواند مهم باشد، یکی از این ابعاد، عوامل اجتماعی است که خود طیف گسترده‎ای را شامل می‌شود. این مقاله بخشی از یک مطالعه گرندد تئوری است که به بررسی نقش افول ارتباطات درون‌خانوادگی در عود پرداخته، ‌‌جامعه مشارکت‌کننده این پژوهش از میان افرادی که سه ماه و بیشتر از ترک‌شان گذشته، دارای سابقه عود سه‌بار و بیشتر بوده و از مراکز ترک اعتیاد شهر گرگان ترخیص شده، یا در حال ترخیص بودند، به صورت نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب و از طریق مصاحبه عمیق نیمه‌ساختار‌یافته، گردآوری داده‌ها تا مرحله اشباع نظری ادامه پیدا کرد، برای این هدف تا 21 نفر مصاحبه‌ها ادامه یافت. تجزیه و تحلیل و کدگذاری، همزمان با گردآوری داده‌ها شروع و ادامه پیدا کرد. طبق یافته‌های تحقیق، افول ارتباطات درون‌خانوادگی به عنوان پدیده نهایی انتخاب شد، همچنین چهار مؤلفه‌: افول و سقوط سرمایه اجتماعی درون شبکه‌ای، هراس مستمر از سرزنش، برزخ اجتماعی و خانوادگی‌، ‌فقدان شبکه ارتباطی به عنوان شرایط زمینه‌ای، سه مؤلفه‌ سایه سنگین گذشته، ‌ابهام و نا‌امیدی خانواده و داغ اعتیاد جزء شرایط علی و چهار مؤلفه‌ متهم پنداری درون شبکه‌ای، ‌سابقه عود، سقوط اعتماد اجتماعی و مجرم پنداری اجتماعی به عنوان عوامل مداخله‌گر بدست آمد، در ادامه مصرف تسکینی، ‌‌چسبندگی شبکه، اجتناب از روابط اجتماعی مصرف خلاصی‌، ‌هجرت اجباری از خانواده و جامعه، تصمیم به خودکشی و اقدام به خودکشی جزء راهبردهای ناشی از عمل و تعامل استخراج شد، ‌در نهایت سقوط منزلت خانوادگی، ‌‌بی‌خانمانی و رهاشدگی، ‌‌فروپاشی خانواده، ‌طلاق و جدایی، ‌کارتن‌خوابی، ‌‌شرم اجتماعی، ‌‌‌مرگ ناشی از خودکشی و مرگ ناشی از مصرف بیش‌ازحد به عنوان پیامد‌ها کشف و نام‌گذاری شد. نتیجه این‌که برای شناخت و تبیین مسئله، ‌‌همچنین مداخله در جهت کاهش میزان عود توجه به پدیدۀ افول ارتباطات درون‌خانوادگی در بستر و شرایط مطرح شده ضروری است و غفلت از این مهم، ‌بر چالش‌ها و مشکلات عود و پیامدهای ناشی از آن خواهد افزود.