اثر برخی پایه‌های بومی بر خصوصیات رشدی، فیزیولوژیک و محتوای عناصر غذایی انگور رقم بی‌دانه سفید

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران.

3 گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

4 مربی هنرستان، ارومیه ایران.

doi
10.22059/jci.2025.379149.2891
چکیده

هدف: این پژوهش جهت بررسی تأثیر پایه‌های مختلف انگور بر ویژگی‌های رشدی، فیزیولوژیک و هم‌چنین محتوای عناصر غذایی پیوندک رقم بی‌دانه سفید به‌عنوان یک رقم مهم و تجاری در صنعت کشاورزی ایران بود.   روش پژوهش: این پژوهش با شش تیمار شامل شاهد (قلمه خودریشه بی‌دانه سفید)، خود‌پایه (بی‌دانه سفید/ بی‌دانه سفید)، پیوند امگا بی‌دانه سفید روی پایه‌های یاقوتی، عسگری، خوشنام و بی‌دانه قرمز در قالب طرح کاملاً تصادفی در گلخانه پژوهشی گروه باغبانی دانشگاه شهرکرد اجرا شد. صفات مختلفی نظیر خصوصیات رشدی و فیزیولوژیک و هم‌چنین برخی عناصر غذایی مانند کلسیم، پتاسیم و فسفر موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها: یافته‌های به‌دست‌آمده نشان‌ داد که کم‌ترین تعداد ریشه در تیمار خودریشه (شاهد) مشاهده شد. هم‌چنین پیوند روی خودپایه، منجر به بیش‌ترین سطح رنگدانه‌های فتوسنتزی در پیوندک شده و بالاترین طول ریشه و جذب کلسیم نیز در این ترکیب مشاهده گردید. پایه رقم بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کاروتنوئید بالاتری داشت. ارقام خوشنام و بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کلروفیل a بالا‌تری داشتند و ارقام عسکری و یاقوتی به‌طور معنی‌داری غلظت کلروفیل b و کل بالاتری نشان دادند. بیش‌ترین سطح برگ روی پایه عسگری و قطر میانگره روی پایه خوشنام به‌دست آمد و در عین‌حال، قطر میانگره در پایه خوشنام بالاترین مقدار را داشت. نتایج نشان داد که نوع پایه بر ارتفاع پیوندک تأثیر معنی‌داری داشته و رقم‌های خوشنام و عسگری  به‌ترتیب باعث افزایش 57 و 34 درصد ارتفاع پیوندک نسبت به شاهد شدند. به‌علاوه، حجم ریشه در پایه‌های یاقوتی و عسگری نسبت به تیمار شاهد به‌طور معنی‌داری بیش‌تر بود. از نظر محتوای عناصر معدنی پیوند بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کلسیم بالاتری داشت و ترکیب بی‌دانه سفید با پایه خوشنام به شدت بر مقادیر پتاسیم و فسفر تأثیر گذاشته و پتاسیم پایین‌تری و فسفر بالاتری را به‌همراه داشت. نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های این پژوهش نشان داد که پیوند تأثیرات مثبت و معنی‌داری بر ویژگی‌های رشدی و فیزیولوژیک گیاهان دارد. به‌ویژه گیاهان خودپایه (بی‌دانه سفید/ بی‌دانه سفید) بهبود جذب کلسیم، افزایش طول ریشه و ارتقای محتوای رنگدانه‌های فتوسنتزی را نشان دادند. هم‌چنین پایه‌های خاص مانند خوشنام و عسگری موجب افزایش ارتفاع پیوندک و حجم ریشه گردیدند. این نتایج مؤید آن است که انتخاب مناسب پایه و پیوندک می‌تواند به‌عنوان راه‌کاری مؤثر برای بهبود شاخص‌های رشد گیاه موردتوجه قرار گیرد.