فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش اثرات کاهنده فرمولاسیون‌های مختلف سلنیوم بر کاهوی فرانسوی تحت تنش شوری را با تمرکز بر پارامترهای رشد و جذب مواد معدنی بررسی کرد. هدف، تعیین شکل و غلظت بهینه سلنیوم برای کاهش مهار رشد، عدم تعادل یونی و استرس اکسیداتیو ناشی از شوری بود. هم‌چنین بررسی شد که آیا نانوسلنیوم در مقایسه با سلنات‌سدیم معمولی، با بهبود هموستاز مواد مغذی و بازیابی رشد، تحمل به شوری را بهتر افزایش می‌دهد. این مطالعه به‌دنبال ایجاد روابط کمی بین میزان مصرف سلنیوم و پاسخ‌های فیزیولوژیک در سطوح مختلف شوری و ارائه راه‌کارهای عملی برای کشاورزی در شرایط شور بود. روش پژوهش: آزمایش در محیط کنترل‌شده با طرح فاکتوریل کاملاً تصادفی شامل سه سطح شوری (صفر، 3 و 6 دسی‌زیمنس بر متر NaCl) و پنج تیمار سلنیوم: شاهد (بدون سلنیوم)، سلنات‌سدیم (5 و 10 میلی‌گرم در لیتر) و نانوسلنیوم (2 و 4 میلی‌گرم در لیتر) در سه تکرار انجام شد. گیاهان کاهوی رشد‌یافته به‌روش هیدروپونیک در مرحله رویشی تحت تیمار قرار گرفتند و پارامترهای مورفولوژیکی، محتوای یونی (Na+، K+، Cl-) و تجمع سلنیوم اندازه‌گیری شد. از طیف‌سنجی جذب اتمی و کروماتوگرافی یونی برای اندازه‌گیری دقیق مواد معدنی و از آنووا دوطرفه و آزمون دانکن (05/0p≤) برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها: برهم‌کنش معنی‌دار (01/0p<) شوری و سلنیوم در تمام پارامترها مشاهده شد. شوری شدید (6 دسی‌زیمنس بر متر) باعث کاهش ارتفاع گیاه (6/48 درصد)، وزن تر ساقه (8/44 درصد) و سطح برگ (2/54 درصد) شد و تجمع Na+ را 24/2 برابر و K+ را 7/42 درصد کاهش داد. نانوسلنیوم (4 میلی‌گرم در لیتر) وزن تر ساقه را 6/28 درصد و وزن خشک ریشه را 4/30 درصد افزایش داد و نسبت K+/Na+ را 2/31 درصد بهبود بخشید. نانوسلنیوم سطح برگ را 8/16 درصد بیش‌تر از سلنات افزایش داد. در شوری متوسط (3 دسی‌زیمنس بر متر)، نانوسلنیوم قطر ساقه را 3/22 درصد و گسترش تاج را 5/18 درصد افزایش داد، محتوای Cl- ریشه را 5/32 درصد کاهش و تجمع سلنیوم اندام هوایی را 7/25 درصد افزایش داد. نتیجه‌گیری: کاهوی فرانسوی به شوری حساس است، اما مکمل سلنیوم، به‌ویژه نانوسلنیوم، این اثرات را از طریق حفظ پتاسیم، دفع سدیم، بهبود ظرفیت فتوسنتزی و تجمع سلنیوم کاهش داد. نانوسلنیوم (4 میلی‌گرم در لیتر) با عملکرد 31–16 درصد بهتر نسبت به سلنات، به‌عنوان تیمار بهینه شناخته شد و می‌تواند به‌عنوان یک ابزار نوآورانه در کشاورزی شور با فراهمی زیستی و اثرات محافظتی بهتر مورد استفاده قرار گیرد.