اثرات توسعه شهرسازی بر فنولوژی گیاهان: تحلیل گرادیان شهری- روستایی در شهر ارومیه
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.22125/agmj.2025.505988.1180چکیده
در این مطالعه به بررسی تغییرات زمانی و مکانی فنولوژی پوشش گیاهی در شهر ارومیه پرداخته شد. برای این منظور دایرهای به شعاع 18 کیلومتر از مرکز شهر به عنوان محدوده مورد مطالعه انتخاب شد. این محدوده، با استفاده از دوایر متحدالمرکزی به مرکزیت میدان «ایالت» در مرکز شهر ارومیه، به 9 حلقه متحدالمرکز تقسیم شد و پاسخ فنولوژی به توسعه شهری در راستای این گرادیان شهری- روستایی بررسی شد. برای این منظور، از محصولات سنجش از دور ماهوارهای شامل نوع پوشش اراضی (MCD12Q1) و فنولوژی پوشش گیاهی (MCD12Q2) سنجنده MODIS برای دوره آماری 2001 تا 2022 استفاده شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که در مورد مراتع، شروع فصل رشد، روند کاهشی معنیداری (day year-1 67/0-) داشت، اما پایان فصل رشد و طول فصل رشد، روند معنیداری نشان نداد. همچنین در مورد مزارع، شروع فصل رشد روند معنیداری نشان نداد؛ اما پایان فصل رشد (day year-1 68/0) و طول فصل رشد (day year-1 09/1) روند افزایشی معنیداری نشان داد. در مورد مراتع، حلقههای نزدیک به شهر شروع فصل رشد زودتر و طول فصل رشد بیشتری نسبت به حلقههای دورتر از شهر داشتند. همچنین، نتایج مطالعه حاضر رفتار کاملاً متفاوت مراتع و مزارع را از نظر رفتار سنجههای فنولوژی در گرادیان شهری-روستایی نشان داد. پاسخ پایان فصل رشد و طول فصل رشد در فواصل کمتر از 12 کیلومتر از مرکز شهر، متفاوت از فواصل بیشتر از 12 کیلومتر بود که این امر میتواند ناشی از غلبه اثرات سایر جزایر گرمایی یا سرمایی (مانند اثر دریاچه) بر اثرات جزایر گرمایی شهری در فواصل دورتر از 12 کیلومتر باشد.
