کاربرد رهیافت ترکیب موازی در تصحیح روش‌های تعیین تبخیرتعرق پتانسیل بر مبنای اطلاعات مکانی و هواشناسی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشجو

doi
10.22125/agmj.2025.465758.1170
چکیده

تدقیق برآوردهای تبخیرتعرق پتانسیل با روشی کارآمد به دلیل اهمیت آن در مطالعات بیلان آبی، تأمین نیاز آبی گیاهان و برنامه‌ریزی‌های مدیریتی در کشاورزی، امری ضروری است. بر این اساس هدف از پژوهش حاضر، اصلاح مقادیر تبخیرتعرق با روش­های هارگریوز- سامانی، بلانی- کریدل ایوانف و تورنت وایت در مقیاس سالانه با استفاده از اطلاعات مختصات مکانی و داده­های هواشناسی ایستگاه‌های رامسر، کرمانشاه، همدان، سمنان، مشهد، شیراز، اردبیل، ارومیه، زنجان، یزد و رشت بوده است. روش فائو- پنمن- مانتیث به عنوان روش مبنای مقایسات در نظر گرفته شد. پایه روش­های تصحیح براساس رگرسیون (ساده و بردار پشتیبان)، نسبتی و ساختار ترکیب موازی بود. نوع اطلاعات مکانی و هواشناسی نقش مهمی در افزایش دقت معادلات اصلاحی داشت. به­عنوان نمونه، میزان واریانس خطاها در روش ایوانف اصلی با تمام داده­ها نسبت به معادله­ی اصلاحی رگرسیونی با حذف مولفه باد 18/38 درصد بیشتر بود. روش اصلاحی رگرسیون در برابر روش نسبتی دارای عملکرد بهتری بود، به طوری که میزان افزایش متوسط شاخص ویلموت برای تمامی حالت­های ورودی از روش نسبتی به رگرسیون در روش تورنت وایت، بلانی-کریدل، ایوانف و هارگریوز-سامانی به ترتیب برابر با 67/42، 45/5، 25 و 3 درصد برآورد شد. رهیافت ترکیب موازی در تمامی روش­ها باعث کاهش خطا در تعیین تبخیرتعرق نسیل شد و گزینه نهایی شامل ترکیب موازی حالت­های بهینه رگرسیون بردار پشتیبان و رگرسیون ساده دقت معنی داری داشت. در پتا مجموع نتایج نشان داد که روش­های تورنت وایت، بلانی-کریدل و ایوانف دارای کم برآورد و هارگریوز-سامانی دارای بیش برآورد هستند. رهیافت روش اصلاحی در افزایش دقت معادلات تبخیرتعرق پتانسیل و در نهایت برنامه­ریزی های نیاز آبی براساس اطلاعات موجود دارای اهمیت و قابل توصیه است.