ارزیابی خشکسالی کشاورزی تحت سناریوهای تغییر اقلیم با مدل SWAT (مطالعه موردی: قسمتی از حوضه آبریز اترک)

نویسندگان

1 استاد هواشناسی کشاورزی، گروه علوم و مهندسی اب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه مهندسی آب ،دانشکده کشاورزی،دانشگاه فردوسی،مشهد

doi
10.22125/agmj.2024.453509.1167
چکیده

تعیین خصوصیات اقلیمی و هیدرولوژیکی هر حوضه آبریز در مطالعات اقلیم کشاورزی و منابع آب اهمیت دارد. دیدبانی عوامل هواشناسی به ویژه ‏بارندگی، دما و نیز پایش خشکسالی نقش بسزایی در شناخت شرایط حوضه آبریز خواهد داشت. پژوهش حاضر با هدف تعیین شرایط خشکسالی در محدوده زیرحوضه رودخانه اترک با استفاده از مدل SWAT انجام شد. بیشترین میزان وقوع خشکسالی در آینده بر اساس شاخص SRI برابر با 15 و تحت سناریوی 3 (مدل BNU ESM, RCP2.6) روی خواهد داد که نسبت به دوره پایه، 5 واحد بیشتر است. بر اساس شاخص SSWI بشترین وقوع خشکسالی در آینده برابر با عدد 10 پیش‌نگری می‏شود که تحت سناریوی 3 روی می‏دهد. در مجموع، تحت تمامی سناریوها و در کل محدوده مورد مطالعه، خشکسالی کشاورزی تعداد وقوع کمتری نسبت به خشکسالی هیدرولوژیکی دارد. بر اساس نتایج، در تمامی سناریوها، میانگین تعداد خشکسالی‌های هیدرولوژیکی و کشاورزی نسبت به دوره پایه افزاش خواهد یافت. طولانی‌ترین مدت خشکسالی هیدرولوژیکی در طی 30 سال آینده برابر با 70 ماه بوده که در سناریو 4 (مدل BNU ESM, RCP8.5) رخ می‏دهد. لازم به ذکر است که طولانی‌ترین دوره خشکسالی کشاورزی نیز برابر با 70 ماه محاسبه شده است که تحت سناریو 4 صورت می‏گیرد. نتایج نشان داد که واکنش خشکسالی‌های هیدرولوژیکی و کشاورزی به تغییر اقلیم یکسان نخواهد بود و خشکسالی کشاورزی بیشتر نسبت به تغییر اقلیم واکنش نشان می‌دهد.