سناریونگاری نوآوری منطقه‌ای در کلانشهرتبریز با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
چکیده

در سال‌های اخیر مفهوم سیستم‌های نوآوری منطقه‌ای به‌طور گستردهای تکامل‌یافته و به عنوان پایه و اساسی برای سیاست‌گذاری استفاده می‌شود و دربرگیرنده سیستمی است که در آن بنگاه‌ها و دانشگاه‌ها با بازیگران منطقه‌ای تعامل داشته و در نتیجه روابط درهم‌تنیده اجتماعی و هم‌جواری فضایی با عناصر منطقه‌ای به یادگیری تعاملی و نوآوری دست می‌یابد و در پی ارتقاء ظرفیت‌های نوآوری بنگاه‌ها و دانشگاه‌ها، به پویایی توسعه در مناطق یاری می‌رسانند؛ در این راستا اهدف از پژوهش حاضر سناریونگاری نوآوری منطقه‌ای در کلان‌شهر تبریز با رویکرد آینده‌پژوهی می‌باشد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی و جهت گردآوری اطلاعات مورد نیاز آن نیز از دو روش کتابخانه‌ای و میدانی بهره گرفته شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 32 نفر از افراد واجد شرایط در بخش صنعت، دانشگاه و دولت می‌باشند که به صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات نیز از روش پویش محیطی، نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریو ویزارد و روش سوات استفاده شده است. یافته‌های حاصل از روش پویش محیطی نشان می‌دهد که 71 عامل بر نوآوری منطقه‌ای در کلان‌شهر تبریز اثرگذار می‌باشد که از میان این عوامل و با تحلیل‌های حاصل از نرم‌افزار میک‌مک، 13 عامل به‌عنوان عوامل کلیدی در نوآوری منطقه‌ای کلان‌شهر تبریز شناخته شده‌اند. سپس برای هر کدام از عوامل کلیدی سناریوهای محتمل طراحی و با استفاده از نرم‌افزار سناریوویزارد مورد تحلیل قرارگرفته‌اند، که سه سناریوی قوی، ضعیف و باورکردنی استخراج شده است؛ از میان آنها سناریوی باورکردنی به دلیل اینکه حد واسط بین دو سناریوی دیگر می‌باشد با استفاده از روش استقرایی مبنای تحلیل قرار گرفته است و با توجه به آن، سه سناریوی طلایی، هشدار فاجعه برای آینده نوآوری منطقه‌ای در کلان‌شهر تبریز متصور شده است.