فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الگوهای گردش جوی نقش تعیین کننده­ای در توزیع زمانی و مکانی بارش و رخداد دوره­های خشک و تر دارد. هدف اصلی این تحقیق بررسی ارتباط بی­هنجاری­های میانگین فصل پاییز الگوهای فشاری با رخداد دوره­های خشک پاییزه در دراستان­های آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل و زنجان است. در این پژوهش با به‌کارگیری رویکرد محیطی به گردشی با محاسبه شاخص بارش استاندارد با نرم‌افزار DIC طی دوره آماری 2016- 1987 خشکسالی­های پاییز‌ه شمال‌غرب ایران مشخص شد. سپس نقشه‌های بی‌هنجاری پاییزه متغیرهای ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال،  فشار متوسط دریا (SLP)، رطوبت ویژه تراز 700 هکتوپاسکال، و نیز نقشه‌های میانگین فصل پاییز فشار متوسط سطح دریا فصل پاییز ، ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال و نمودارهوف مولر رطوبت ویژه تراز 700 و 1000 هکتوپاسکال از مجموع داده‌های بازسازی شده سایت NCAR/CEP دریافت و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد در خشکسالی­های پاییزه، بی‌هنجاری‌های شدید مثبت در سطح زمین بیانگر حاکمیت بیشتر شرایط پرفشار بوده که مانع ورود کم فشارها به منطقه گردیده است. بی‌هنجاری‌های مثبت در تراز 500 هکتوپاسکال بیانگر حاکمیت پرارتفاع بوده که مانع انتقال توده هوای گرم و مرطوب عرض‌های پایین تر به سطح منطقه شده است. همچنین بررسی نمودارهای هوف مولر نوع اول و دوم تراز 700 هکتوپاسکال و 1000 هکتوپاسکال نشان دهنده کاهش قابل توجه رطوبت ویژه تراز 700 هکتوپاسکال به ویژه در عرض‌های جنوبی (15 تا 30 درجه شمالی) می‌باشد که این موضوع اهمیت سامانه‌های کم فشار سودانی و تلفیقی سودانی- مدیترانه­ای در تزریق رطوبت به محدوده مورد مطالعه را نشان می‌دهد. بررسی ضرایب همبستگی شاخص بارش استاندارد (شاخص SPI) ایستگاه­های­ مورد مطالعه با الگوهای دور پیوند فصول پاییز در دوره آماری (2016-1987) نشان داد در فصل پاییز فاز منفی شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) بیش از سایر الگوها با خشکسالی ایستگاه­های مورد مطالعه همبستگی داشته­اند.