پیشبینی و پهنه بندی پتانسیل وقوع سیلاب برحسب الگوریتمهای تغییر اقلیم (مطالعه موردی: حوضه آبخیز گرگانرود)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، واحد نور، دانشگاه آزاداسلامی نور، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی نور، ایران.
3 استادگروه علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، تهران، ایران.
4 استادیار گروه جغرافیای طبیعی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران.
doi
چکیده
پتانسیل سیلخیزی عبارت از تعیین و توصیف مناطق دارای پتانسیل ازنظر روانابهای سطحی است درواقع با تعیین محلهای دارای پتانسیل بالا بهنوعی میتوان یک ارزیابی کلی از وضعیت سیلخیزی منطقه نیز به دست آورد . روش پژوهش حاضر، با توجه به ماهیت مسئله و موضوع موردبررسی، از نوع توصیفی - تحلیلی است و از نوع مطالعات کاربردی با تأکید بر روشهای کمی است، در تحقیق حاضر تغییرات منطقهای سیلاب در حوضه آبخیز گرگانرود با کارگیری اطلاعات ایستگاههای سازمان هواشناسی (سینوپتیک) با دوره ﺁماری 30 ساله 1368 تا 1397 کاربری اراضی، پوشش گیاهی، شاخص رطوبت توپوگرافیک، شیب، ارتفاع، لیتولوژی زمین، فاصله از رودخانه، تراکم رودخانه، فرسایش، خاکشناسی، رواناب، دادههای شبیهسازی شده میانگین بارندگی حاصل از مدل HadCM3 در LARS-WG تحت سناریو SRA1B بین سال های 2011 تا 2045 برﺁورد شده است. در این تحقیق در دو بخش متفاوت که در روش اول از مدل LARS-WG برای ریز مقیاس نمائی جهت پیشبینی اقلیم آینده (نزدیک و دور) و در بخش دوم از مدل هیدرولوژیکیSWAT برای ارزیابی خطر سیل استفاده استفاده شد و با توجه به درصد خطرات احتمالی در حوزه آبریز گرگانرود در محیط نرم افزار SWAT وGIS پهنهبندی گردید. پهنه بندی خطر سیلاب حوضه آبخیز گرگانرود نشان میدهد بیشتر سطح حوضه برابر 89 درصد در معرض خطر سیلاب شدید واقع شده است. نتایج نشان دادهاند که تغییر اقلیم و ساختار محیط طبیعی در منطقه پیامدها و اثراتی ازجمله تغییر الگوی بارش، به وجود آمدن ناهمگنی در سری دادههای تاریخی، تغییر سطح آب رودخانهها و کاهش تولیدات کشاورزی، تغییر در ترکیب و تولید گیاهی مراتع، تغییر سطح آبهای زیرزمینی، بروز مشکلات اجتماعی و اقتصادی و ... بوجود آورده است. عوامل فیزیوگرافی همچون شیب، بافت خاک، کاربری اراضی و نفوذپذیری سنگها موجب پاسخهای هیدرولوژیکی متفاوت به رخداد بارش در حوضههای مختلف منطقه شده و این امر بر ایجاد و ویژگیهای سیلاب ناگهانی تأثیرگذار بوده است.