سنجش منزلت حقوقیِ سپهر خصوصی از طریق مقایسه نظام حقوق خانواده ایران و آلمان

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان

doi
10.22091/csiw.2021.6986.2092
چکیده

هدف پژوهش حاضر سنجش جایگاه سپهر خصوصی در نظام حقوقی ایران، به ­عنوان یک نظم فقه-بنیان، در مقایسه با آلمان است. دولت مدرن، عرصه را آن­ قدر بر سپهر خصوصی تنگ کرده که خصوصی بودن خانواده به ­عنوان مهم­ترین جزءِ آن محل تردید است. سپهر خصوصی، در صورتی موجودیت دارد و درکنار سپهر عمومی و دولت، جامعه انسانی را تشکیل می ­دهد که مشمول قواعد تکمیلیِ حقوق خصوصی باشد و دولت تنها به هدفِ رعایت قواعد حقوق بشرِ بین­ الملل، با قوانین امری، مناسبات آن را تنظیم کند. روش پژوهش، مطالعه تطبیقیِ حقوق خانواده ایران و آلمان با رویکرد استنتاجی است. یافته­ها حاکی از این است که در نظام حقوقی آلمان، دولت الزامات حقوق بشری، به­ویژه آزادی و برابری را در خانواده تضمین می­کند ولی مداخله­اش به­همین­جا محدود نمی­شود و ورای آن، عرصه را بر سپهر خصوصی و تبعاً حقوق خصوصی تنگ می ­کند؛ دولت ایران هم به ­طور گسترده روابطِ خانوادگی را تنظیم می­ کند اگرچه این نظم ­دهی الزاماً به ­قصد رعایت حقوق بشر نیست. نتیجه پژوهش نشان می­ دهد که در مناسبات امروزینِ دولت و ملت، خانواده ازمنظر حقوقی، نهاد سپهر خصوصی محسوب نمی ­شود و این یعنی سپهر خصوصی به حریم خصوصی محدود شده ­است.