فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییراقلیم با روندی رو به افزایش، و با سیاست‌های کنونی بین‌المللی، انگار مهارناشدنی!، مرزهای توافق شده را ویرانگرانه در هم می‌شکند و پیش می‌رود. سال ۲۰۲۴ گرم‌ترین سال در تاریخ ابزارسنجی هواشناسی اعلام شد و مرز توافقی 1.5 درجه افزایش میانگین دمای جهانی را در هم شکست. شوربختانه در پهنه‌های جنوب و شرق ایران هم در تابستان ۱۴۰۳ میانگین دمای هوا 2.5 تا ۵ درجه سانتی‌گراد فرای نرمال بلندمدت بوده است. نشست‌های جهانی در زمینه تغییراقلیم، با ناهمگونی سیاست‌های اقتصادی و توسعه، میان کشورهای پیشرفته، نفت‌خیز و رو به رشد، در گذر از مرز توافقی (1.5 درجه) نقش بارزی داشته‌‌اند. برگذاری همایش‌ هموندان کاپ ۲۸ و ۲۹ (COP28, COP29) در دو کشور نفت‌خیز همسایه ما، دبی و آذربایجان، به‌گونه‌ای لگامی بود بر خواسته‌های زیست‌محیط‌خواهی پیشروانِ خواهان جلوگیری از تغییراقلیم. بهر روی، آنچه از سیاست‌های کلان بزرگ سرمایه‌داران جهانی برداشت می‌شود، انگار تا نقطه برگشت‌ناپذیری تغییراقلیم، این پول هست که تعیین‌کننده مسیر آینده خواهد بود نه خواست همگانی. در این میدان هماوردی، این کشورهای کم‌درآمد کمربند پرفشار کره زمین هستند که بازنده اصلی خواهند بود. شوربختانه ایران هم در این بازه عرض‌های‌ جغرافیایی قرار دارد. کشورهای عضو توافقنامه پاریس لنگ لنگان، برپایه سیاست‌های بومی "گهی به نعل و گهی به میخ" و با فشار نیروهای پیشرو می‌کوشند تا استخوان‌بندی این توافقنامه را حفظ کنند، ولی در این میان ایران به عنوان هشتمین تولیدکننده گازهای گلخانه‌ای، عملاً به‌دلیل تحریم‌های اقتصادی، مفاد پیمان را اجرا نمی‌کند و آمریکای ترامپ، به عنوان دومین تولیدکننده گازهای گلخانه‌ای، از این پیمان جهانی بیرون می‌آید. با این چشم‌انداز و با افزایش میانگین دمای ایران، کاهش چشم‌گیر بارندگی، افت آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین و بیابانی شدن پهنه‌های فرونشسته، آینده نگران‌کننده‌ای را برای برخی پهنه‌های کشور به نمایش می‌گذارد. ازاین‌رو، باید با آینده‌نگری، سیاست‌های کلان کشور را در راستای آمادگی تغییر اقلیمی، سازگاری و تاب‌آوری رهنمون کرد. نمایه ND-GAIN برای ایران در سال ۲۰۲۱، ۷۸ بوده است، که ایران را در رده ۱۲۵مین کشور بسیار آسیب‌پذیر و ۱۰۲مین کشور بسیار آماده برای سازگاری قرار می‌دهد. ‌این دو نمایه نشان‌گر آن است که ایران با چالش‌هایی در راستای سازگاری با تغییراقلیم روبه رو هست، گرچه می‌تواند با سازگاری و تاب‌آوری از پس آن‌ها برآید. برای تاب‌آوری در برابر پیامدهای تغییراقلیم، ایران از دانش و سنت درازدامنی در زمینه مدیریت منابع آبی، سازگاری مردم‌پایه و همکاری‌های منطقه‌ای برخوردار بوده است، گرچه امروزه با دشواری‌هایی، همچون تحریم‌های اقتصادی، موانع سیاسی، منابع مالی محدود هم درگیر است. ازاین‌رو، جهت‌دهی به سازگاری، تاب‌آوری و افزایش بهره‌وَری در پژوهش‌های هواشناسی کشاورزی پیشنهاد می‌شود.