شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر بحران آب در استان اصفهان
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران.
3 دانشیار اقلیمشناسی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران.
4 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران.
doi
چکیده
آب یکی از عناصر اصلی زندگی است و با رشد جمعیت و توسعه فعالیتهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی تقاضا برای آن بهصورت روزافزون افزایش یافته و تأمین آب را بویژه در مناطق خشک و نیمه خشک به یکی از چالشهای اساسی تبدیل میکند. از حدود شش دهه اخیر افزایش جمعیت و فعالیتهای اقتصادی در استان اصفهان موجب افزایش شدید استفاده از منابع آب شده که از دو دهه اخیر نشانههایی از بحران آب نظیر قطع شدن کامل جریان رودخانه زایندهرود، خشکی تالاب گاوخونی و فرونشست دشتها از جمله در سطح شهر اصفهان که موجب خسارت به منازل مسکونی و اماکن عمومی و گردشگری شده است، بیکاری کشاورزان در پایین دست بهدلیل عدم وجود آب کافی و اعتراضات سیاسی اجتماعی بروز کرده است. پژوهش حاضر بهدنبال شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر در بروز این وضعیت در این استان میباشد. برای این منظور ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانهای زمینههای بروز بحران آب از جنبه تئوریک احصاء و سپس از طریق مصاحبه با کارشناسان و مدیران ارشد و متخصصان حوزه آب در استان اصفهان این موارد که شامل 7 عامل اصلی و 27 عامل فرعی بودند، دستهبندی گردید و در ادامه و به منظور پالایش نهایی و رتبهبندی این عوامل با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، پرسشنامهای طراحی گردید و با مراجعه به 15 نفر از خبرگان این امر صورت گرفت که در این مرحله عواملی که میانگین امتیاز آنها کمتر از 3 بود، حذف شدند و در نهایت 5 عامل اصلی و 16 عامل فرعی شناسایی و رتبهبندی شدند. نتایج نشان میدهد که عوامل اصلی مؤثر بر بحران آب در استان اصفهان به ترتیب شامل: عوامل سیاسی، انسانی، کشاورزی، صنعتی- خدماتی و اقلیمی میباشند.
