فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چالش کم­آبی و بروز تنش خشکی، لزوم ارزیابی تأثیر توام تنش خشکی و مدیریت آبیاری بر ثبات تولید محصولات راهبردی را بسیار حائز اهمیت ساخته است. در این پژوهش، مطالعه‌ای میدانی بصورت کرت خرد شده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی، در سه تکرار در طول سال زراعی 1403-1402، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل عامل اصلی تنش خشکی در سه سطح (بدون تنش (FC100)، تنش خشکی متوسط (FC75) و تنش خشکی شدید (FC50)) و عامل فرعی منبع آبیاری در دو سطح )پساب شهری و آب چاه) در نظر گرفته شد. بر پایه یافته­ها، تأثیر بروز تنش خشکی بر صفات مورفولوژیکی، عملکرد و اجزای سویا بسیار معنی­دار بود. به­طوری که در شرایط بدون تنش، برتری محسوسی بر شرایط تنش متوسط FC75 و تنش شدید FC50 نشان داد. همچنین آبیاری با پساب شهری نسبت به آب چاه، باعث بهبود صفات مورفولوژیکی، تعداد غلاف با دو دانه، وزن صد دانه و عملکرد دانه شد و تا حدی اثرات نامطلوب تنش خشکی را جبران نمود. بر اساس نتایج، محتوای MDA، بیشترین میزان پرولین و آنزیم­های CAT و POD در شرایط تنش شدید خشکی FC50 مشاهده شد. به­طوریکه در مقایسه با شرایط تنش متوسط FC50 و بدون تنش، افزایش معنی‌داری را نشان داد. با توجه به امکان بروز تنش خشکی در طول فصل رشد سویا، راهکار کاربردی و امکان­پذیر مدیریت آبیاری با پساب شهری (با رعایت معیارهای کیفی و بهداشتی) می­تواند جهت تعدیل اثرات منفی تنش خشکی توصیه شود.