ژئودینامیک دایکهای گروهی (فوجی) پهنه های زمین ساختی ایران مرکزی و ارومیه - دختر
نویسندگان
1 گروه آموزش علوم تجربی دانشگاه فرهنگیان استان تهران، ایران.
doi
چکیده
این پژوهش از نوع بنیادی است که به مطالعه تطبیقی دایکهای گروهی(فوجی) در پهنههای زمینساختی ایرانمرکزی و ارومیه–دختر پرداخته است. دایکهای فوجی، یکی از پدیدههای ژئومورفولوژیکی هستند، که تحت تاثیر جابجایی ورقههای سنگکره، در مناطقی با تنشهای کششی تشکیل میشوند. از اینرو، این دایکهای گروهی، در مطالعه و تفسیر محیطهای تکتونیک گذشته زمین و آنالیز تنش-های گذشته زمین، کاربردهای فراوانی دارند. جامعه آماری این پژوهش، کلیه دایکهای فوجی ایرانزمین است. که به دلیل کثرت و فراوانی، دایکهای دو پهنه زمینساختاری ارومیه–دختر و ایرانمرکزی انتخاب گردید. دایکهای فوجی شمال ساوه از پهنه ارومیه–دختر و دایکهای مناطق دلبر و زریگان از پهنه زمینساختاری ایرانمرکزی انتخاب شدهاند، که از نظر ویژگیهای عمومی مانند ترکیب سنگشناسی، سن استقرار، مدل ژئودینامیک تشکیل و مقایسه آنها با مدلهای ژئودینامیکی تیپیک، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. بر اساس یافتههای این پژوهش، سن استقرار دایکهای مذکور از دوره کامبرین تا الیگومیوسن و ترکیب سنگشناسی آنها بطور عمده شامل سنگهای آندزیتی، بازالتی، گابرو، گابرودیوریتی و آلکالیگابرو است. سازوکار تشکیل دایکهای هر سه منطقه، در ارتباط با فرورانش و صعود ماگما در شکستگیهای ایجاد شده در اثر فرورانش می باشد. با توجه به طبقهبندی ارنست، دایکهای فوجی شمال ساوه جزو دایکهای نوع IV و دایکهای فوجی مناطق دلبر و زریگان جزو دایکهای نوع Vطبقه بندی می شوند. و با توجه به طبقهبندی هوو، دایکهای هر سه منطقه از الگوی خطی تبعیت می کنند. پیشنهاد میگردد که در پژوهشهای بعدی سایر دایکهای فوجی ایران، که نسبتا فراوان و هنوز ناشناخته هستند، شناسایی و معرفی گردند و مدلهای ژئودینامیکی آنها مورد مطالعه تطبیقی با دایکهای مورد مطالعه در این پژوهش قرار گیرد.
