یادبود شادروان دکتر علی خلیلی سردبیر پیشین

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22125/agmj.2024.206047
چکیده

دهه ۱۳۵۰ دوره‌ی ویژه‌ای‌ در تاربخ ایران و دانشگاه‌های کشور بود. در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران آشکارا اندیشه‌های نوینی رخ می‌نمود و دم از ایجاد دوره‌های ارشد و دکتری در برخی رشته‌ها ورد زبان بود. این بینش هم برآمده از نیاز روز کشور، و هم کادر دانشگاهی روزآمد، ورزیده، جوان و دانش‌آموخته‌ی غرب بود. بینش اشرافی‌گری و زمینداری داشت رخت برمی‌بست و بنیاد گسترش علم و فنآوری رواج می‌یافت. در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد در دهه ۱۳۵۰ من با دو استاد، با دو خاستگاه اجتماعی، که در رشته خود از سرآمدان ایران بودند، در طبقه دوم گروه آبیاری و آبادانی تماس داشتم. در ته سرسرا، دست چپ، دفتر کار روانشاد استاد دکتر عباسقلی خواجه نوری (۱۲۹۴-۱۳۷۲)، میان‌سال، با قامتی استوار و چهره‌ای مغرور بود. او دانش‌آموخته‌ی فرانسه و بنیادگذار مؤسسه‌ی آموزش عالی آمار ایران بود. او اندیشمندی توانا و جدی و بازمانده‌ای از نخبگان اشرافی بود. روابط او با دانشجویان جدی و فاصله‌دار بود. از سویی دیگر، در آغاز همین سرسرا، دست راست، درب نخست، دفتر شادروان استاد دکتر علی خلیلی (۱3۱۵-۱۴۰۲) جوان، و دانش‌آموخته فرانسه، در رشته هواشناسی بود. او با دانشی به‌روز، توانایی بالا در انتقال مفاهیم علمی به دانشجویان و انجام پروژه‌های ملی، نقش گسترده‌ای در فراگیری دانش هواشناسی، اقلیم‌شناسی و هواشناسی کشاورزی در کشور داشت. او با رویی گشاده، حافظه‌ای مثال‌زدنی، قلمی شیوا، خردورزی یگانه، چیرگی بر فرهنگ ایرانی و ارجگذاری به همکاران و دانشجویان، برای همگی یادمانی مثال‌زدنی شد. همین توانمندی‌ها سبب شد که او در سال ۱۳۸۳ به هموندی فرهنگستان علوم ایران در آید.نیاز به توسعه کشور، به‌ویژه‌ در زمینه‌های علمی و فنآوری، با پیشگامی دانشگاه تهران، دکتر خلیلی را بر آن داشت که نخستین دوره تحصیلات تکمیلی هواشناسی کشاورزی را در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، در گروه آبیاری و آبادانی در کرج به راه اندازد. او با ۶۰ سال کار پیوسته و درخشان خود، در پرورش دانش‌آموختگانی نمونه در رشته هواشناسی کشاورزی اثرگذار بود. با بی‌باکی می‌توان گفت که خاستگاه گسترش آموزش و پژوهش در دوره تحصیلات تکمیلی در دانش هواشناسی کشاورزی در کشور دانشگاه تهران و هسته آن دکتر علی خلیلی بود.‌کارنامه علمی و پژوهشی و مدیریتی دکتر علی خلیلی درازدامن است و در این سرسخن نمی‌گنجید. کوتاه سخن آن که از خدمات علمی درخشان ایشان، می‌توان به طرح‌های ملی زیر نام برد:۱) نظارت و راهبری مطالعات هوا و اقلیم‌شناسی در طرح جامع آب ایران (طرح جاماب)، ۲) تدوین روش طبقه‌بندی اقلیمی منطبق با اقالیم ایران (دمارتن- گسترش یافته)، ۳) مطالعات «اقلیم سکونت و آسایش» در طرح کالبدی ایران، و ۴) طرح پهنه‌بندی اقلیمی ایران از دیدگاه بیمه محصولات کشاورزی و باغی.از نیمه‌های دوم دهه ۱۳۸۰ با گسترش پژوهش‌های علمی در زمینه هواشناسی کشاورزی نیاز به نشریه‌ای می‌بود که بتواند یافته‌های دانشی و کاربردی در این رشته را در دسترس دانش‌پژوهان و کارگزاران کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست قرار دهد. ازاین‌رو، با تلاش انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران «نشریه هواشناسی کشاورزی» از سال 1392 به سردبیری روانشاد دکتر علی خلیلی آغاز به نشر دستاوردهای پژوهشی دانش‌پژوهان کرد. سرسخن‌های سردبیر گویای دغدغه‌های او در زمینه کاستی‌ها و نیازهای کشور در زمینه دگرگونی‌های اقلیمی و اثرگذاری این تغییرات بر کشاورزی و منابع طبیعی است. با یادآوری و ارزش‌گذاری به پیشگامی این دو استاد برجسته در زمینه آمار و احتمالات، هواشناسی و اقلیم‌شناسی نام و یاد آنان را گرامی می‌داریم. به امید آن‌که رهرو بینش پیشرو آنان باشیم.