تأثیر «پیشه» بر رشد و تحوّل شخصیت در نمایشنامههای دهۀ شصت اکبر رادی
نویسندگان
1 دانشیار گروه هنرهای نمایشی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد کارگردانی تئاتر، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.48308/hlit.2023.102631چکیده
هدف از تألیف این پژوهش، یافتن پیوستگی معنادار میان شغل و پیشۀ اشخاص در آثاری که اکبر رادی در دهۀ شصت خورشیدی به رشتۀ تحریر درآورده، با منزلت اجتماعی آنها در بستر دگرگونیهای سیاسی ـ اجتماعی منتهی به انقلاب اسلامی است. شخصیتهای این متون در دورانی متلاطم زیست میکنند و موقعیت اجتماعی آنها بر اثر رخدادهای عظیم تاریخی، دستخوش دگرگونیهای بنیادین میگردد. وقایع پر فراز و نشیب این دوران، ریشه در جریان نوسازی آمرانهای دارد که از اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی در ایران آغاز گردید. ایجاد نهادهای مدرن و گسترش مشاغل جدید، و به تبع آن از میان رفتن برخی پیشههای سنتی، جملگی موجب تغییر وضعیت زیستی بخش بزرگی از ساکنان کشور شد. به علّت مهاجرت بیسابقۀ روستاییان به شهرها در این برهۀ تاریخی، مشاغل روستایی فراوانی از میان رفت و فرصتهای شغلی جدیدی در بخش صنایع تولیدی شکل گرفت. پژوهش حاضر نشان میدهد که این زمینۀ تاریخی-اجتماعی در نگارش نمایشنامههای پلکان، تانگوی تخممرغ داغ، شب روی سنگفرش خیس و آهسته با گلسرخ تأثیر شگرفی داشته و در طراحی بحرانهای دراماتیک این آثار کارکردی محوری دارد. از سوی دیگر، در این پژوهش تحلیلیـتوصیفی روشن میگردد که پیشۀ اشخاص در این نمایشنامهها، بر هویت اجتماعی آنها تأثیر شگرفی نهاده و در نهایت در تعیین سرنوشت آنها نقشی اساسی ایفا کرده است.
