فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مطالعه با هدف بررسی اثر محلول‌پاشی کلات‌روی و 24-اپی برسینولید در جبران کاهش عملکرد دانه گلرنگ (رقم گلدشت) در شرایط تنش خشکی انجام شد.روش پژوهش: آزمایش به‌صورت اسپلیت‌فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی سال‌های زراعی 1401-1402 و 1403-1402 در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج اجرا شد. فاکتورهای موردبررسی شامل تنش خشکی در مرحله گل‌دهی (I1)، در مرحله پُرشدن دانه (I2) و آبیاری معمول (شاهد) (I3)، ب) محلول‌پاشی روی شامل: محلول‌پاشی با آب مقطر (Zn1)، محلول‌پاشی کلات روی با غلظت سه در هزار (Zn2) و با غلظت شش در هزار (Zn3) و ج) محلول‌پاشی 24-اپی براسینولید در سه سطح شامل محلول‌پاشی با آب مقطر (غلظت صفر میکرومولار (B1)، محلول‌پاشی 24-اپی براسینولید با غلظت 5/0 میکرومولار (B2) و با غلظت 1 میکرومولار (B3) بود.یافته‌ها: نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش عملکرد دانه، شاخص سبزینگی، محتوای نسبی آب برگ و پایداری غشای سلولی شد، درحالی‌که محتوای پرولین، قندهای محلول و فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پراکسیداز در گلرنگ را افزایش داد. بیش‌ترین عملکرد دانه متعلق به تیمار آبیاری معمول (2466 کیلوگرم در هکتار) بود و عملکرد دانه در تیمارهای تنش خشکی در مراحل گلدهی (1959 کیلوگرم در هکتار) و پُرشدن دانه (2222 کیلوگرم در هکتار) به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. محلول‌پاشی 24-اپی براسینولید با غلظت یک میکرومولار و کلات روی با غلظت سه در هزار باعث بهبود محتوای نسبی آب برگ، شاخص سبزینگی، محتوای پرولین، محتوای قندهای محلول، پایداری غشاء سلولی و فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پراکسیداز شد. بیش‌ترین میزان شاخص سبزینگی (09/63)، محتوای نسبی آب (11/81 درصد)، محتوای پرولین (43/6 میلی‌گرم در گرم بر وزن  تر)، محتوای قندهای محلول (9/77 میلی‌گرم بر گرم وزن تازه) و کم‌ترین میزان نشت الکترولیت از غشا در تیمار ترکیب محلول‌پاشی 24-اپی براسینولید با غلظت یک میکرومولار و کلات روی با غلظت سه در هزار به‌دست آمد. بیش‌ترین عملکرد دانه (2398 کیلوگرم در هکتار) نیز در همین شرایط محلول‌پاشی به‌دست آمد که منجر به افزایش 8 و 22 درصدی نسبت به عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی در مرحله گلدهی (1959 کیلوگرم در هکتار) و مرحله پرشدن دانه (2222 کیلوگرم در هکتار) شد.نتیجه‌گیری: استفاده از محلول‌پاشی کلاتروی و 24-اپیبراسینولید در مزارع گلرنگ در غلظت‌های ذکرشده برای شهرستان پاکدشت و مناطق اقلیمی مشابه با بارندگی محدود به‌دلیل بارندگی‌های نامنظم (سیستم طبقه‌بندی کوپن) که باعث عملکرد پایین گلرنگ می‌شود، قابل توصیه است.