فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: کشت­و­کار رازیانه به‌دلیل بازار مناسب و کاربردهای متنوعی که در صنایع غذایی و دارویی دارد، در حال توسعه است. یکی از مهم­ترین عوامل خسارت­زا در مزارع رازیانه، علف‌های هرز هستند. بنابراین، دست­یابی به مناسب­ترین روش کنترل علف‌های هرز مزرعه رازیانه از ضروریات است.روش پژوهش: در این پژوهش تأثیر 11 روش مختلف کنترل علف‌های هرز شامل علف‌کش­های گلایفوسیت، پاراکوات، آفالون، دیورون و سرکه، یک­بار کولتیواسیون، دو بار کولتیواسیون، وجین دستی، آتش شعله­افکن، آلوده به علف هرز و عاری از علف هرز، بر رشد علف‌های هرز و نیز ویژگی­های رشدی، عملکردی، و فیتوشیمیایی رازیانه شامل میزان اسانس و ترکیبات تشکیل‌دهنده آن، مطالعه گردید. آزمایش مذکور در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سال 1400 در دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان انجام گرفت.یافته­‌ها: تیمار علف‌کش بر صفات وزن خشک اندام هوایی، وزن هزاردانه، عملکرد میوه، محتوای اسانس و عملکرد اسانس رازیانه و نیز وزن خشک علف‌های هرز تأثیر معنی­داری داشت، اما ارتفاع بوته و تعداد چتر در بوته رازیانه تحت تأثیر معنی­دار تیمار علف‌کش قرار نگرفتند. بیش‌ترین میانگین عملکرد میوه رازیانه در هکتار (95/3 تن) متعلق به تیمار عاری از علف هرز بود و به‌دنبال آن تیمارهای وجین دستی و دیورون قرار داشتند (به­ترتیب 63/3 و 3/3 تن در هکتار). کم‌ترین علف­هرز (54/3 گرم در مترمربع) از تیمار عاری از علف هرز به­دست آمد که البته با تیمارهای وجین دستی و آتش شعله­افکن تفاوت معنی­داری نداشت. محتوای اسانس میوه‌های رازیانه در تیمارهای اعمال­شده (غیر از تیمار عاری از علف هرز) تفاوت معنی­داری با هم نداشتند. بیش‌ترین عملکرد اسانس (3/133 لیتر در هکتار) از میوه‌های تیمار وجین دستی، و کم‌ترین آن (9/63 لیتر در هکتار) از تیمار گلایفوسیت به­دست آمد. ترکیبات غالب اسانس در همه تیمارها یکسان و شامل آنتول، فنکون و د-لیمونن بودند. بیش‌ترین مقدار ترکیبات آنتول (53/73 درصد)، فنکون (21/12 درصد) و د-لیمونن (56/11 درصد) به­ترتیب در تیمارهای گلایفوسیت، آلوده به علف هرز و سرکه مشاهده گردید.نتیجه‌­گیری: چنانچه هدف حذف قابل‌قبول علف‌های هرز، عملکرد بیش‌تر میوه و اسانس همراه با کم‌ترین آسیب به محیط زیست باشد، بعد از تیمار عاری از علف هرز، تیمار وجین دستی برترین تیمار بود. اما چنانچه علاوه بر دست­یابی به عملکرد بالای محصول، کاهش هزینه­های کنترل علف هرز نیز مدنظر باشد، تیمار دیورون برتر بود. از نظر کیفیت اسانس (میزان بالای آنتول و فنکون و میزان کم استراگول)، تیمار آلوده به علف هرز برترین بود.