ارزیابی ارتباط متغیرهای اقلیمی و خشکسالی هواشناسی با عملکرد محصولات زراعی در استان کرمان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اگرواکولوژی دانشگاه جیرفت

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت

3 استادیار، اگرواکولوژی،گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت

doi
10.22125/agmj.2023.391272.1147
چکیده

در این پژوهش از مدل‌های رگرسیون چندگانه برای ارزیابی ارتباط شاخص خشکسالی بارش-تبخیرتعرق استاندارد شده (SPEI) و متغیرهای هواشناسی با تولید محصولات زراعی در استان کرمان استفاده شد. به این منظور از داده‌های میانگین سالانه بیشینه و کمینه دمای هوا، سرعت باد، رطوبت نسبی، مجموع بارش ماهانه، تبخیرتعرق، دمای نقطه شبنم، فشار هوا، ساعات آفتابی، SPEI و عملکرد محصولات زراعی در بازه زمانی (1370-1397) استفاده شد. مقادیر SPEI نشان می‌دهد تمامی ایستگاه‌های مطالعاتی در دو دهه اخیر خشکسالی را تجربه کرده‌اند و خشکسالی بر عملکرد محصولات زراعی در تمامی استان تاثیرگذار بوده است. مقدار متوسط ضریب تبیین در مدل‌های رگرسیونی بهینه برای گندم حداقل و حداکثر 39/0 و 95/0 متعلق به ایستگاه کرمان و انار، برای جو 27/0 و 9/0 برای بافت و انار، برای سیب زمینی 2/0 و 7/0 برای جیرفت و کهنوج ، برای پیاز 23/0 و 54/0 برای بافت و جیرفت و برای یونجه 31/0 و 98/0 برای کهنوج و سیرجان به دست آمد. نتایج این مطالعه می‌تواند در پیشنهاد الگوهای کشت جدید در دهه‌های آینده برای مقابله با خشکسالی و کمبود آبی در این استان مورد استفاده قرار گیرد.