ارزیابی اثر سیستم تلفیقی مدیریت کود آلی بر خصوصیات کیفی علوفه ذرت و شاخصهای فیزیکوشیمیایی خاک

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل

doi
10.22059/jci.2025.376610.2883
چکیده

هدف: به‌منظور ارزیابی اثر سیستم تلفیقی مدیریت کود آلی بر صفات کیفی ذرت، خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک و محیط در دو مرحله رشد، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زابل انجام شد.روش پژوهش: این آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اول شامل سطوح مختلف سیستم تلفیقی مدیریت کود آلی در ده سطح (عدم کوددهی، 30 درصد بقایای گندم، 60 درصد بقایای گندم، 90 درصد بقایای گندم، 30 درصد ورمی‌کمپوست، 60 درصد ورمی‌کمپوست، 100 درصد ورمی‌کمپوست، 10 درصد ورمی‌کمپوست+ 90 درصد بقایای گندم، 40 درصد ورمی‌کمپوست+ 60 درصد بقایای گندم و 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گندم) و عامل دوم مرحله برداشت در دو سطح (شیری و خمیری) بودند. در این مطالعه صفات در سه بخش شامل خصوصیات کیفی علوفه ذرت (درصد پروتئین، عملکرد پروتئین و هیدرات­های کربن محلول در آب)، خصوصیات اکولوژیکی محیط (درصد رطوبت حجمی، تشعشع فعال فتوسنتزی و دمای خاک) و خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک (هدایت الکتریکی، واکنش و تخلخل خاک) موردبررسی قرار گرفت.یافته‌ها: بیش‌ترین درصد پروتئین برگ (55/11 درصد) و عملکرد پروتئین (769 کیلوگرم در هکتار) مربوط به سیستم تلفیقی 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گیاهی بود. هم‌چنین مرحله شیری از میزان پروتئین بیش‌تری نسبت به مرحله خمیری دانه برخوردار بود. بیش‌ترین درصد هیدرات­های کربن محلول در آب (22/16 درصد) در سیستم تلفیقی 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گندم در مرحله برداشت خمیری مشاهده شد. درصد رطوبت حجمی خاک در مرحله برداشت شیری (84/13 درصد) بیش‌تر از مرحله خمیری بود و مقایسه بین سیستم­های کوددهی نشان­دهنده افزایش درصد رطوبت حجمی خاک در سیستم تلفیقی 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گندم (14/10 درصد) بود. هم‌چنین استفاده از ماده آلی در سیستم کشت موجب افزایش معنی‌دار میزان دمای خاک (98/38 درجه سانتی­گراد) و کاهش معنی‌دار درصد تشعشع فعال فتوسنتزی (53/29 درصد) در مرحله برداشت شیری دانه ذرت شد. سیستم تلفیقی 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گندم موجب کاهش معنی‌دار اسیدیته (97/7) و هدایت الکتریکی (18/2 دسی­زیمنس بر متر) و افزایش تخلخل (46 درصد) خاک شد.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، سیستم تلفیقی 70 درصد ورمی‌کمپوست+ 30 درصد بقایای گیاهی در مقایسه با سایر سیستم­های کودی از برتری قابل‌توجهی برخوردار بود. هم‌چنین با توجه به اهمیت مرحله برداشت در قابلیت هضم و خوش­خوراکی علوفه، مناسب­ترین زمان برداشت علوفه ذرت، مرحله شیری می­باشد.