بررسی مؤلفه های سواد سلامت شهروندان شهر مشهد مبتنی بر رویکرد سلامت محور

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران/ پژوهشگر و مدرس دانشگاه جامع علمی - کاربردی موسسه پژوهشی سینا (خراسان رضوی)

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان/ پژوهشگر اجتماعی سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد

doi
10.22034/fakh.2021.265114.1441
چکیده

توانمندی در به­دست­آوردن، تحلیل و فهم اطلاعات بهداشتی که فرد نیاز دارد تا در مورد مسائل سلامتی خود مشارکت نماید و تصمیم‌های درستی بگیرد، "سواد سلامت" تعریف می­شود. هدف از نوشتار حاضر، ارزیابی وضعیت سواد سلامت و مؤلفه­های آن در شهر مشهد است. مبانی نظری سلامت­محور کاکرهام، متأثر از فرصت­ها و انتخاب در زندگی، جهت برخورداری از سواد سلامت استفاده شده­است. از رویکرد کمی­محور، راهبرد پیمایش از نوع توصیفی، در بین شهروندان بالای 18 سال مناطق شهری مشهد استفاده شده­است. بر اساس فرمول کوکران، 800 نفر مبتنی بر روش نمونه­گیری متناسب با حجم هر منطقه، انتخاب شده و با تکیه بر پرسشنامه استانداردشده سواد ایرانیان اطلاعات جمع­آوری شده­است. میزان آلفای کرونباخ پرسشنامه برابر با 921/0 در حد قوی به­دست آمده­است. نتایج نشان داد که از نظر جنسیت، تقریباً پاسخگویان با هم برابر بوده­اند. میانگین سنی پاسخگویان برابر با 31/37 سال بوده­است. وضعیت میانگین مؤلفه­های سواد سلامت عملکردی، ارتباطی­ـ تعاملی، پایه و انتقادی، به ترتیب حائز اهمیت بوده­است. نتایج مقایسه میانگین گروه­های تحصیلی، سنی و مناطق شهری با متغیر و مؤلفه­های مورد مطالعه در حد متوسط روبه بالا بوده­است. نتایج آزمون فریدمن بیانگر این است که مؤلفه­های سواد عملکردی، پایه، ارتباطی­ـ تعاملی و انتقادی با بیشترین میانگین و با مقدار مجذور کای برابر با 059/120 در سطح خطای کوچک­تر از 05/0 به­دست آمده­است که به لحاظ آماری با اطمینان 95/0 میانگین مؤلفه­ها، تفاوت معناداری در سبک زندگی سلامت­محور پاسخگویان وجود دارد. در نهایت سواد سلامت به­عنوان مؤلفه شناختی و متأثر از انتخاب­ها و  موقعیت‌ها در زندگی به افزایش کیفیت زندگی، ارتقای سبک زندگی سالم، کاهش خطرات سلامتی و مهارت­های خودمراقبتی منتهی می­گردد.