فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بارش‌های سیل‌آسا به دلیل ناگهانی بودن آن خسارات سنگینی در بخش‌های مختلف تأسیسات زیربنایی، عمرانی و کشاورزی برای مناطق مختلف کشورمان به‌ویژه مناطق پربارش به بار می‌آورند. در پژوهش حاضر به شناسایی الگوهای فشار تراز دریا و تحلیل شرایط همدید و ترمودینامیک روزهای بارش ابرسنگین در نیمه غربی ایران پرداخته‌شده است. بدین منظور ابتدا با استفاده از داده‌های ایستگاه زمینی و در نظر گرفتن دو شرط آستانه بارش بالاتر از صدک 98 درصد و فراگیری بیش از 50 درصد، 20 روز بارش ابرسنگین طی فصل پاییز دوره آماری 1991- 2019 استخراج شد. داده‌های فشار تراز دریا بر روی یاخته‌هایی 2/5 در2/5 درجه­ی قوسی در 10 تا 70 درجه­ی عرض شمالی و 0 تا 80 درجه­ی طول شرقی از مرکز جوی- اقیانوسی آمریکا (NCEP/NCAR) استخراج شدند. بر روی ماتریس هم پراش داده‌های فشار تراز دریا در 20 روز بارش ابرسنگین، تحلیل خوشه‌ای با روش ادغام وارد انجام شد و بعد از تحلیل چشمی در نهایت 3 الگوی همدید فشار هنگام رخداد بارش‌های ابرسنگین پاییزه در نیمه غربی کشور مشاهده شد. نتایج حاصل از تحلیل همدیدی نقشه‌ها نشان داد که به هنگام رخداد بارش‌های ابرسنگین، در تراز دریا از یک‌سو با گسترش مراکز کم‌فشار از سمت جنوب دریای سرخ و شرق آفریقا، مدیترانه، عرض‌های شمالی اقیانوس اطلس و اروپا و از سوی دیگر بانفوذ زبانه‌هایی از پرفشارهای سرد مستقر بر روی سیبری، فلات تبت- هیمالیا، اروپا و روسیه باعث شکل‌گیری مناطق جبهه‌زایی فعال و به تبع آن شیو فشاری شدید در خاورمیانه و نیمه غربی ایران شده و منجر به رخداد روزهای بارش ابرسنگین در منطقه موردمطالعه گردیده است. نتایج حاصل از تحلیل نقشه‌های ترکیبی وزش رطوبت و ارتفاع ژئوپتانسیل نشان داد که با گسترش ناوه‌های عمیق از عرض‌های فوقانی و نفوذ آن تا عرض‌های جنوبی و استقرار بر روی منابع رطوبتی شرایط را برای تزریق رطوبت در ترازهای زیرین جو (1000 و 850 هکتوپاسکال) از منابع آبی عرب، عمان و خلیج‌فارس و در ترازهای میانی جو (700 و 500 هکتوپاسکال) با مداری شدن جریان‌های جوی از منابع آبی مدیترانه و سرخ به سمت نیمه غربی کشور را فراهم کرده‌اند.